اغلب شهرها داراي فضايي هستند كه در برنامه ريزي و طراحي شهري به عنوان فضاي طبيعي مورد بهره برداري قرار مي گيرند تا پاسخگوي نيازهاي طبيعت گرايانه انسان شهرنشين باشند. موضوعي كه در چند دهه اخير دست اندر كاران طرح ريزي هاي كالبدي شهري و منطقه اي را به چاره انديشي واداشته است، نحوه برخورد و به كارگيري اين قبيل فضاها در عرصه توسعه كالبدي شهري و نقاط مستعد واقع در قلمرو طرح هاي شهري و منطقه اي مي باشد. بشر براي زندگي راحت، نيازمند به يك محيط مطلوب است. اين محيط متشكل از محيط طبيعي و محيط مصنوعي است. محيط طبيعي، موهبت هاي الهي است كه به ما عطا شده، همچون منابع طبيعي كه شامل كوه ها، محيط سبز و رويه خاك مناسب جهت پوشش گياهي است.

يكي از مهمترين فضاهاي طبيعي كه همواره مورد توجه مسؤولين شهرداري هاي مختلف جهان براي به وجود آوردن فضاهاي سبز شهري بوده، رودخانه ها و دره ها مي باشند. تركيب عناصر طبيعي آب، خاك، صخره ها و گياهان با يكديگر به اشكال گوناگون هنري در رود دره هاي مختلف، جلوه هاي طبيعت بكر را يادآوري و آرامش خاصي به انسان مي بخشد. متأسفانه در دهه هاي گذشته، انسان بدون توجه به حفظ و نگهداري اكوسيستم هاي طبيعي و ارزيابي توان زيست محيطي منطقه با فشار بيش از توان محيط، به تخريب محيط هاي طبيعي پرداخته و ادامه پايدار حيات طبيعي اين نعمت هاي الهي را با مشكل مواجه كرده است. بدين گونه به لحاظ منافع زودگذر اقتصادي، عدم مطالعات و برنامه ريزي شهري – محيطي پايدار و بي توجهي به ايجاد هماهنگي بين رابطه انسان و طبيعت (الگوي زندگي با طبيعت و فرهنگ طبيعت گرايي)، موهبت هايي را كه خداوند به رايگان به بشر عطا كرده است با گذشت زمان به نابودي مي گمارد . چنانچه توسعه پايدار و فرهنگ طبيعت گرايي در راستاي حفظ و احياي اين رود دره ها بخواهد واقعيت عملي پيدا كند، مي بايست با شناخت شاخص هاي پايداري و ويژگي هاي محيط به ارزيابي توان اكولوژيكي طبيعت و عوامل اقتصادي، اجتماعي منطقه مورد نظر و تلفيق آنها با يكديگر به وسيله روش ها و سيستم هاي جغرافيايي مربوطه پرداخت و بر اساس نتايج به دست آمده از آن به برنامه ريزي جهت بهره برداري مناسب از اين نعمت هاي خدادادي همت گمارده شود. پژوهش در مورد قابليت هاي محيطي و ظرفيت محيط براي پزيرش بازديد كنندگان و كاربري هايي كه همراه با استفاده از محيط طبيعي مي بايست در نظر گرفته شود، هدف اوليه برنامه ريزي و طراحي رود دره هاي شهري مي باشد. رويكرد اكولوژيكي نسبت به برنامه ريزي و طراحي، حفظ و احياي عناصر و سيستم هاي طبيعي، بهره گيري از اكوسيستم هاي طبيعي، رفع نيازهاي انساني با طبيعت و در نهايت تحقق الگوي زندگي با طبيعت، همه و همه باعث تحكيم پيوند انسان و طبيعت و تنظيم رابطه انسان، تكنولوژي و طبيعت در طراحي پروژه هاست.

 رجوع کنید به فصلنامه تحقيقات جغرافيايي