سیستم اطلاعات جغرافیایی

ايجاد سامانه اطلاعاتي GIS بصورت تحت شبكه جهت اهداف كنترل ، نظارت ، مديريت و برنامه ريزي

gis4 — Thu, 02 Oct 2008 07:22:42 GMT

با پیشرفت شگرف علوم گوناگون و اتصال این علوم به جوامع بشری با پیچیدگی و حجم بالایی از اطلاعات مواجه هستیم که G.I.S یکی از راه حل های آسان سازی این پیچیدگی ها می باشد . یکپارچه سازی این داده ها و در دسترس قرار دادن آن ها برای اقشار مختلف جامعه نیازمند تکنولوژی جدیدی است با نام WebG.I.S است .

این تکنولوژی به ما اجازه دسترسی به منابع عظیمی از داده های مکانی و توصیفی را در کمترین زمان با کمترین هزینه و در هر مکانی ( منزل – سازمانهای دولتی – شهر دیگر 0 0 0) و در هر زمانی از شبانه روز و همچنین ایام تعطیل برآورده می سازد .

امروزه G.I.S آنچنان در مدیریت و کنترل مناطق و شهر ها و ... نفوذ کرده است که نبود آن می تواند شکاف غیر قابل جبرانی در بدنه آن ها وارد نماید .

تمام مراکز دولتی – سازمان ها و موسسات تجاری مرتبط با عمران شهری – محققین و دانش پژوهان و ... همه و همه از داده های G.I.S برای رشد و توسعه اهداف خود بهره می گیرند .

این علم و تکنولوژی مفید روز به روز جای خود را در قسمت های مختلف جامعه باز نموده و توجه کارشناسان و متخصصین را به خود جلب نموده است و این در حالی است که تصمیم گیری های حساس و دقیق نیازمند استفاده از این تکنولوژی می باشد .

اهداف

1- كنترل سطوح دسترسي به اطلاعات.

2- تهيه نقشه هاي الكترونيكي از نقشه هاي كاغذي، بانكهاي اطلاعاتي و منابع اطلاعاتي مربوطه و امكان به روز رساني سريع اطلاعات

3- تهيه مناسبترين و كاراترين روش ارائه و دسترس قرار دادن انواع اطلاعات جهت استفاده كاربر

4- انجام تحليلها و ارائه راهكارهاي مناسب توسط سيستم از انواع اطلاعات جغرافيايي و توصيفي

5- ايجاد سيستم gis جهت درج داده هاي مكاني مربوط به آثار تاريخي ايران

جستجوي و پرس وجوي ابنيه ها تاريخي - نمايش عكس، فيلم و...

6- اطلاع رسانی جهت کاهش شکایات مردمی (برنامه زمانبندی پروژهای عمرانی شهرداری)

7- آگاهی شهروندان نسبت به وضعیت ملک خود در وضعیت موجود و اینده ( نمایش طرح تفصیلی ) با هدف جلوگیری از سوء استفاده افراد سود جو و سوداگران زمین

8- اطلاع رسانی شهروندان به شهرداری (خبررسانی از ساخت سازها غیر مجاز و شبانه ، اطلاع رسانی از وضعیت موجود ملک که از چشم کارشناسان شهرداری به دور مانده و ...)

9- خدمات رسانی به مسافرین بویژه در ایام نوروز و تابستان (ادرس یابی دقیق و سریع بدون سر درگم شدن در شهر برای مسافرین نا اشنا به شهر – آدرس دهی هتلها ، رستورانها ، مراکز درمانی ، خانه معلمها ، پارکها ، مناطق تفریحی و استراحتگاهی ، بانکها و . . . )

مخاطبین

1- شهروندان

2- ارگانها و سازمانهای دولتی

3- پژوهشگران ، دانشجویان و مراکز آموزش عالی

4- مسافران و گردشگران

نمایش نقشه بر روی اینترنت با

قابليتها :

1- نمايش لايه هاي مختلف اطلاعاتي به کاربران با قابليت کلاس بندي لايه ها و نمايش يک يا چند لايه به طور همزمان، اين لايه ها شامل لايه هاي مربوط به انواع راه هاي شهري، مراکز اداري، فرهنگي، اقتصادي و خدماتي و ... مي باشد .

2- داراي بودن يک Legend ديناميک با توجه به مقياس نمايش .

3- امکان فيلتر و انتخاب لايه ها جهت نمايش ، توسط کاربر

4- کليه ابزارهاي کار با نقشه، شامل تمام مواردي که مورد نياز کاربر مي باشد مانند: بزرگنمايي با استفاده از ماوس(Track Zoom In)، بزرگنمايي(Zoom In)، کوچکنمايي(Zoom Out)، نماي کامل(Full Extent)، نماي قبلي(Previous Extent)، آخرين نما(Last Extent)، نمايش مقياس(Scale bar)، موقعيت بر روي نقشه(Map locator)، ابزار هاي حرکت بر روي نقشه (Pan).

5- ابزار هاي ترسيمي شامل: رسم نقطه ، رسم بيضي، رسم دايره، رسم مستصيل، رسم چند ضلعي و ....

6- ارائه اطلاعات مکاني نقطه مورد انتخاب کاربر بر روي نقشه (Identify).

7- نمايش مختصات جغرافيايي هر لحظه ماوس بر روي نقشه.

8- امکان جستجوي نام مکان مورد نظر بر روي نقشه.

9- بر چسب گذاری لایه ((Label Features

10- انتخاب بر اساس داده های توصیفی ( Select By Attribures )

11- انتخاب بر اساس موقعیت مکانی عارضه (Select By Location)

12- گزارش گیری به صورت نمودار ، جدول و ...

13- امکان اعمال توابع شرطی ( And – OR – Like – NOT )( = <> =< =>)

14- لینک (Add Hyperlink)

15- امکان چاپ و یا گرفتن خروجی با فرمت Tiff ....

16. اندازه گیری طول و فاصله

17. تعيين حريم(Buffer)

واحد پژوهش و برنامه ريزي

كاربرد اصولي از GIS توسط مهندسان مشاور

gis4 — Wed, 27 Feb 2008 16:11:18 GMT

با توجه به فعاليت مهندسان مشاور در مناطق مورد مطالعه در خصوص شبكة توزيع آب شهري و استفاده از شرح خدمات نهائي تهيه شده توسط دفتر نظارت بر كاهش آب بحساب نيامده شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور و تلفيق شرح خدمات مزبور با استفاده از محيط و ابزار GIS و نظارت بر عملكرد مشاورين از ناحية دستگاههاي اجرائي ( شركتهاي آب و فاضلاب استاني ) توسط مديران دفاتر و رابطين GIS شركتهاي آبفا امري ضروريست كه در اين مقاله سعي گرديده بطور اختصار جايگاه مهندسان مشاور در استفاده از GIS ، ويژگيها و مزيت GIS ، استفاده اقتصادي از آن و راه حلهاي استفاده مهندسان مشاور از GIS بيان گرديده است و منابع تهيه آن نيز مجموعه مقالات پنجمين همايش سالانه GIS سازمان نقشه برداري ، مجموعه مقالات كنفرانس بين المللي نقشه براري، كتاب كاربرد GIS در امور اطلاعاتي و اجرائي مي باشند .

الف-( جايگاه مهندسان مشاور در استفاده از GIS )

مهندسان مشاور از نظر استفاده از GIS مي توان به گروههاي زير تقسيم بندي نمود:

1- بسياري اصلا" استفاده نكرده اند .

2- تعدادي از اعضاء مدتي استفاده بعمل آورده اند ، ولي فعاليت اين گروه در حال حاضر يا متوقف و يا بسيار ضعيف شده است .

3- تعداد اندكي از مشاوراني كه در حال حاضر نيز از GIS استفاده مي بردند .

تعداد مشاوران گروه اول زياد است ، چون بدليل شرايط اقتصادي مناسب پروژه ها ، گران بودن خدمات مشاور با استفاده از GIS اصولا" تمايلي به استفاده از اين سيستم ايجاد نشده است . بنابراين مزاياي بكاركيري اين سيستم به عنوان يك ابزار نوين تكنولوژيك محروم مانده اند .

گروه دوم بدليل مشكلات مديريتي يا نتوانسته اند از قابليتهاي GIS ، خود به نحو مطلوب استفاده نمايند و يا قادر به حفظ نيروهاي كارشناس GIS خود نبوده اند و يا كمبود كارشناسان و نيروي جايگزين عملا" اجراي پروژه هاي بعدي آنها با تعطيلي و ديركرد مواجه شده است .

تجربه اي شهرداري در استفاده از GIS در طرح جامع يك شهرستان ارائه نموده ، يك كار سه ماهه در يكماه انجام رسيده علاوه بر اين اطلاعات مورد نياز در فرمت GIS و با قابليت تحليل مكاني ذخيره شده اند . در شركتهاي آب و فاضلاب مي توانند اطلاعات را توسط نرم افزارهاي Oracell و Microstation ذخيره و در طول سال جاري نيز نرم افزار مناسب جهت آناليز از اطلاعات مزبور طرف مجري طرح ساماندهي اطلاعات جغرافيايي با همكاري كميته نظارت بر راهبرد GIS معرفي مي شود .

ب-( ويژگيها و برتريهاي GIS )

در سيستمهاي موجود شركتهاي آب و فاضلاب معمولا" نقشه ها در فرمت اتوكد ( Autocad ) يا ميكرواستيشن ( Microstation ) تهيه و نگهداري مي شوند . كليه اطلاعات توضيعي و مكاني در بخشهاي در برنامه صفحه گسترده مانند اكسل ( EXCELL ) يا لوتوس و يا پايگاه داده ها مثل اكسس ACCESS يا فاكس پرو ( Fox Pro ) مورد تجزيه و تحليلي قرار ميگيرند .ضعف سيستمهاي موجود نبودن رابطه بين عوارض مكاني با داده هاي توصيفي مرتبط است . به عبارت ديگر نمي توان شرط دلخواهي را در اطلاعات آماري تعيين كرد ( مثلا" شهركي با 60 مشترك ) و بلافاصله توزيع آب شهرك شبكه را در نقشه مشاهده نمود . در مجموع ويژگيهاي GIS بسياري از محدوديتها را حذف و قابليت جديدي ارائه مي كند . اين ويژكي را مي توان به 5 بخش تقسيم نمود:

ب-1:رابطة اطلاعات توصيفي با مكاني

اولين امكاني كه اين برنامه ها در اختيار مي گذارند ، ارتباط بين داده هاي توصيفي با عوارض مكاني است . بدين ترتيب راه براي انتخاب عوارض خاص با شرايط پيچيده فراهم مي آيد . ( مثال زير )

از سوي ديگر اين سيستم قادر خواهد بود عوارضي را در نقشه انتخاب نمايد و اطلاعات آماري تك تك آنها را در اختيار بگيرد .

شكل 1- كليدي ترين بخش GIS رابطة بين عوارض نقشه و داده هاي متناظر در بانك اطلاعات

مثال: شهركي با 100 مشترك و نزديك شهر را براحتي تحت كنترل ميگيريم .

ب-2: ابزارهاي پردازش و اصلاح گروهي عوارض نقشه

بدليل ماهيت پيچيدة عوارض در GIS ، اصلاح هندسي آنها مستلزم صرف زمان زيادي است . مثلا" خطوط اضافي كه در زمان و قوي سازي ايجاد شده اند . بايستي حذف شوند و يا خطوطي كه بايد به يكديگر متصل شوند ولي هنوز به هم نرسيده اند بايستي تا تا تقاطع با خط امتداد يابند .

در تمامي برنامه هاي GIS ابزارهاي قدرتمندي براي انجام اينگونه اصلاحات وجود دارد كه متناسب با اندازة دلخواه ( Tolerance ) مي توان عمليات را يكباره بر روي كل عوارض مورد نظر اعمال نمود و در صورتيكه مايل نباشيم از ديگر امكانات اين سيستم استفاده كنيم ، همين قابليت موجب خواهد شد تا زمان زيادي در اصلاح نقشه ها صرفه جويي شود و نهايتا" نقشه هاي دقيق و تميزي توليد گردد .

مجموع امكاناتي كه معمولا" در پردازش گروهي عوارض در اختيار قرار ميگيرد به شرح زير است:

الف- امتداد دادن خطوط تا نزديكترين خط

ب- حذف خطوط كوتاه بيرون زده

پ- برش خطوط در نقاط تقاطع

ت-حذف خطوط تكراري و روي هم

ث- حذف خطوط تكراري و روي هم

ج- حذف نقاط تقاطع بي مورد

ب-3:ابزارهاي اتصال عوارض نقشه به داده هاي توصيفي

پس از اصلاح شكل عوارض ، بايد رابطه هر عارضه با دادة متناظر خود در بانك اطلاعات برقرار گردد. مثلا" يك لوله در يك نقشة تأسيساتي باركود متناظر خود اتصال داشته باشد كه مي تواند حاوي اطلاعاتي از قبيل طول لوله ، نوع لوله ، قطر لوله ، تاريخ نصب ، تاريخ اولين بازديد ، نام كارخانة سازنده و … باشد .

در اكثر برنامه هاي GIS ابزارهائي براي وارد كردن اين نوع اطلاعات پيش بيني شده است كه مي توان مجموعة بزرگي از عوارض همگن را انتخاب و سپس مقدار لازم را به هر يك اطلاق نمود . ابزارهائي نيز براي تعيين مقدار داده به ازاي هر عارضه پيش بيني شده است كه با استفاده از اين ابزار مي توان با سرعت و دقت اطلاعات تمامي عوارض را تعيين نمود .

بدين ترتيب با انتخاب عوارض از نقشه مي توان به اطلاعات توصيفي ( مانند طول يا جنس لوله ، مالك ، ميزان بدهي و … ) دست يافت و يا از طريق بانك اطلاعات واحدهاي ذيربط ، اضافه تراكم را مشخص كرد و توزيع آنها را در نقشه مشاهده نمود .

ب-4: تجزيه و تحليل داده ها

با انجام مراحل پيشين ، بستر لازم براي استفاده از قابليتهاي اصلي GIS يعني تجزيه و تحليل فراهم مي شود . بدين ترتيب مي توان نقشه هاي موضوعي ( شبكه ) را به راحتي توليد كرد . مثلا" نقشه هاي شبكه را با كلاسهاي متنوع خود ، در يك مرحله ايجاد گردد و يا نقشه هاي شبكه موجب عوارض مكاني توليد گردد . بدين ترتيب برنامه ريزان و سياستگذاران خدمات شهري قادر خواهند بود براساس اطلاعات موجود وضعيت را ارزيابي و بخش توسعه اصولي و يكنواخت عمل كنند و توزيع به نحو عادلانه صورت پذيرد .

ب-5: مدل سازي

با انجام مراحل 4گانه قبلي ، اكنون مي توان براساس روندهايي كه در منطقه پيدا شده است ، تحولات بعدي را پيش بيني نمايند .

ج- ( استفاده اقتصادي از GIS )

بحث GIS در شركتهاي آبفا وساير شركتهاي خدمات شهري با بحث سرمايه گذاري عالي و كلان همراه بوده است . ماهيت ذاتي اين سيستم مستلزم سرمايه گذاري است ، با ليكن با تخصص هزينه برنامه ريزي شده و تدريجي نيز مي توان از مزاياي اين سيستم بهره برد . مهمترين نكته در اين هزينه خريد نرم افزارهاي GIS و يا تهيه نقشه ها و يا ارتباط اطلاعات توصيفي با عوارض مكاني نيست ، بلكه تعيين استراتژي ( هدف ) صحيح و حساب شده ، كليدي ترين بحث استفاده از اين سيستمها به شمار مي رود كه متأسفانه در شرايط فعلي اهميت آن يا فراموش شده است و يا در مراتب آخر اهميت قرار دارد . اصولا" سرمايه گذاري اوليه براي تهيه نقشه و جمع آوري اطلاعات بدون توجه به جزئيات هدف و راه به آن ، هزينه هاي اضافي و غير ضروري را به مجري تحميل مي كند . در حالي كه معمولا" اتخاذ اهداف درست از طريق اجراء طرح آزمايشي ، هزينه هاي توليد يا تبديل نقشه ها و پردازش اطلاعات را به مقدار قابل توجهي كاهش ميدهد و انجام عمليات را با دقت بيشتري همراه مي سازد . اصولا" بسياري از مجريان به دليل واهمه از بروز مشكلات بعدي ، همواره سعي در جمع آوري اطلاعات و نقشه ها با حداكثر دقت را دارند . ليكن بايد توجه داشت كه دقت بيش از حد مقياس خروجي نه تنها مزيت نيست بلكه در شرايطي مشكل آفرين نيز مي باشد .

بديهي است كه منابع مالي مهندسان مشاور محدود است و به همين دليل اگر از سوي كارفرما در مورد استفاده از اين سيستم تأكيد و اصراري وجود نداشته باشد ، مشاوران تمايلي به استفاده از آن بروز نمي كنند . اما با تجربه نشان مي دهد كه استفادة حساب شده از GIS با برنامه حتي بدون حمايتهاي مالي كارفرما نيز ميتواند سودآور باشد به عنوان مثال ، بخش توليد نقشه ها و اتصال داده ها كه جزء بخشهاي ضروري سرمايه گذاري و هزينه بر GIS محسوب مي شود و به ظاهر سودآور نمي باشد اما با كاهش هزينه هاي پرسنلي در خصوص مطالعه ، طرح روش مناسب و … زمان منافع ، منافع مضاعفي را نصيب مهندسان مشاور مي نمايد . اما سود اصلي در زمان تجزيه و تحليل وضع موجود و بويژه در ارائه طرحهاي پيشنهادي ( نشت يابي ، اصلاح و بازسازي و … ) نهفته است . چرا كه با شناخت جزئيات روابط بين عوارض موجود ، مي توان طرح پيشنهادي را متناسب با امكانات و واقعيتهاي موجود يا اعداد وارقام حقيقي ارائه نمود . به منظور دستيابي به چنين مزايائي لازم است كه يك GIS سازمان يافته طراحي شود و اين به معناي خريد يك نرم افزار گران قيمت نيست . بلكه طراحي صحيح و همه جانبة سيستم نقش اصلي را ايفا مي كند . چرا كه اين خود طرح است كه مشخص مي كند كدام نرم افزار پاسخگوي نيازهاست و دقت كاربر سيستم در انجان عنليات چگونه مي تواند باشد و چه عوارضي قابل حذف هستند و كدام موارد حتما" بايد حفظ شوند . براي توليد چنين سيستمي راه كارهاي زير وجود دارد:

1- جذب كارشناسان سنجش GIS

2- استفاده از مشاور GIS همراه با آموزش نرم افزار به كارشناسان و كاربران شركت مهندسي مشاور

3- انجام عمليات آماده سازي ، تجزيه و تحليل و مدل سازي توسط شركتهاي مشاور و مجري GIS به عنوان مشترك همكار

بدليل تخصصي و پيچيده بودن GIS و ضرورت آشنائي كامل با آن ، دو گزينة 2 و 3 از كارائي بيشتري برخوردار است . چرا كه بسياري از مهندسان مشاور امكان نگهداري كارشناسان متبحر را در تمامي طول سال ندارند و به طول مقطعي به عمليات GIS نياز پيدا مي كنند . آموزش كارشناسان و كاربران موجب مي شود كه آنها با توانايي سيستم آشنا شده و عمليات پر حجم و وقت گير را انجام دهند و تنها براي انجام عمليات اصلي تجزيه و تحليل و مدل سازي ، مشاوران GIS در كنار مهندسان مشاور قرار گيرند . بدين ترتيب با حداقل هزينه از حداكثر قابليت سيستم بهره مند شوند . در بسياري موارد كه مهندسان مشاور تجربه لازم را كسب كرده به منظور افزايش سرعت اصلاح و تبديل داده ها و دستيابي به كيفيت برتر لازم است .

http://isatis.parsiblog.com

معرفي رادارهاي هواشناسي و محصولات آن

gis4 — Thu, 08 Nov 2007 02:00:01 GMT

چكيده:

رادار يك سيستم الكترومغناطيسي است كه براي تشخيص و تعيين موقعيت هدف بكار مي رود . با رادار مي توان درون محيطي را كه براي چشم ،غير قابل نفوذ است ديد مانند تاريكي ،باران،مه.برف،غبار و غيره.اما مهمترين مزيت رادار توانايي آن در تعيين فاصله يا حدود هدف مي باشد.كاربرد رادارها در اهداف زميني ، هوايي،دريايي،فضايي و هواشناسي مي توان پيش بيني هاي لازم را ارائه كرد.ايجاد سيستمي با توانايي بالا در رديابي پديده ها هدف عمده رادارهاي هواشناسي كشور است.

مقدمه:

رادار يك سيستم الكترومغناطيسي است براي تشخيص و تعيين موقعيت هدفها بكار مي رود.اين دستگاه بر اساس ارسال يك شكل موج خاص به طرف هدف است.براي مثال با يك موج سينوسي با مدولاسيون پالسي تجزيه و تحليل بازتاب آن عمل مي كند.

با رادار مي توان درون محيطي را كه براي چشم غير قابل نفوذ است ديد مثل تاريكي ، باران ،مه برف ،غبار و غيره،اما مهمترين مزيت رادار،توانائي آن در تعيين فاصله يا حدود هدف مي باشد.

لازم به ذكر است كه بدانيم كلمه رادار اختصاري از كلمات Radar Detection And Ranging است،چرا كه رادار در ابتدا بعنوان وسيله اي براي هشدار نزديك شدن هواپيماي دشمن بكار مي رفت و ضد هوايي را در جهت مورد نظر مي گرداند.اما يكي از مهمترين وظايف رادار تعيين فاصله هدف تا فرستنده است كه هيچ تكنيك ديگري بخوبي وبه سرعت رادار قادر به اندازه گيري اين فاصله نيست.

يك رادار ساده شامل آنتن ،فرستنده ،گيرنده و عنصر آشكار ساز انرژي يا گيرنده مي باشد. آنتن فرستنده پرتوهاي الكترومغناطيسي توليد شده توسط نوسانگر را دريافت و گيرنده مي دهد. معمولي ترين شكل موج در رادارها يك قطار از پالسهاي باريك مستطيلي است كه موج حامل سينوسي را مدوله مي كند.

رادارها در روي زمين ودر هوا، دريا و فضا بكار گرفته مي شوند.رادارهاي زميني بيشتر براي آشكار سازي ،تعيين موقعيت و رديابي هواپيمايا اهداف هوايي مورد استفاده قرار مي گيرند.رادارهاي دريايي بعنوان يك وسيله كمكي به كشتيراني و وسيله اي مطمئن براي تعيين موقعيت شناورها،خطوط ساحل و ديگر كشتيها و همچنين ديدن هواپيما بكار مي روند.رادارهاي هوايي براي آشكار سازي هواپيا،كشتي و وسائط نقليه زميني و يا نقشه برداري زمين،اجتناب از طوفان جلوگيري از برخورد با زمين و يا ناوبري مي توانند مورد استفاده قرار گيرند.در فضا ،رادار به هدايت اجسام پرنده كمك مي كند و براي ارتباط راه دور با زمين و دريا بكار مي رود.

امروزه رادارهاي مجهزي جهت شناسايي مراكز طوفان و اندازه گيري شدت بارندگي و انواع رگبارها در اختيار هواشناسان قرار دارد.بازتاب اشعه رادار در صفحه تصوير منعكس شده و توسط دستگاههاي اندازه گيري، مشخصات سيگنال رسيده دقيقا مورد بررسي قرار مي گيرد و فاصله هدف تا مبدا ( ايستگاه زميني رادار) توسط واحد مربوط بنام rang unit اندازه گيري مي شود.

امروزه تقريبا تمام دنيا از رادارهاي هواشناسي براي مقاصد مختلف استفاده مي كنند. استفاده از اين دستگاه هواشناسي از زمان جنگ شروع شده است بدين معنا كه متخصين رادار مشاهده مي كردند هر زمان بين هدف و دستگاه رادار ابر باران زا مشاهده شود،مشاهده شود،مشاهده هدف مشكل و گاهي غير مكن است ولي اگر ابر بدون باران باشد اشكال چنداني بوجود نمي آيد.در اينجا به توضيحات بيشتر در اين زمينه مي پردازيم.تقريبا هميشه براي وضعيت هواشناسي از طول موج هاي بلند استفاده مي شود.وليكن در اين رادارها طول موجها را ميتوان به 10 سانتي متر يا كمتر مختصر كرد.

واضح است كه گاهي اوقات گرفتن بازتاب ها از اهداف هواشناسي بوده و ممكن است موجب كاهش در حداكثر برد رادار شود.گاهي اوقات مسير انتقال را تحت تاثير قرار مي دهد. اخيرا رادارها در هواشناسي و غيره با هدف از بين بردن نتايج اشتباه با مدارها تركيب شده اند. با اتمام يافتن جنگ در سال 1945،در بخش هواشناسي رادارهاي مناسب زيادي ارائه شد.كه بيشتر از طول موج هاي 3 الي 10 سانتي متر استفاده مي كردند، آنها داده ها را دريابي كرده و مشاهدات جديد را به صورت بالفعل درآورده و ميانگين آنها را بدست مي آورند.در برخي از كشورها محققيق برنامه هايي را اجرا كرده و حوادث ناشي از بازتاب را در هواشناسي مورد بررسي قرار دادند،اين بازتاب (برگردان) داده ها را مي توان در اطلاعات هواشناسي مورد استفاده قرارداد و بررسي كرد كه چگونه سيستم هاي مختلف رادار مي تواند در بخش هاي ديگر موثر بوده و مورد استفاده قرارگيرد.برخي از كشورها در سال هاي 1950 و 1960 شروع به استفاده هاي بهتري از رادارها كردند.بين رادارهاي هوايي و دريايي اختلاف ناچيزي وجود دارد.هر دو براي رديابي و پيگيري توفان هاي تندري و سيليكون ها مورد استفاده قرار مي گيرند.اغلب محل فرودگاه در نقاطي كه بيشترين حساسيت را در برابر توفان ها دارد،قرار مي گيرد.در اين موارد (هنگام بروزطوفان) به ساكنين و هواپيماها هشدار مي دهند.اين اطلاعات موجب افزايش ديده باني در بخش هاي مختلف پيش بيني مي گردد،در برخي از اين روش ها ميزان بارندگي را به طور دقيق تعيين مي كنند. بنابراين رادارها امكان توسعه اطلاعات و داده هاي هواشناسي را مسير مي سازند.

در ضمن مي توان ميزان بارندگي را دقيق اندازه گيري كرد و در بخش هاي تحقيقاتي هواشناسي و هيدرولوژي (آ‎بشناسي) مورد استفاده قرار داد.بنابراين با استفاده از كامپوترها ي اوليه مي توان مقدار زيادي از داده ها را با كمك افراد ارائه و با داده هاي ديجيتالي بطور يكسان مورد پردازش قرار داد و مكن است تنها تعدادي از حوادث معروف را انتخاب نمايند.علاوه بر اين ،مي توان با حداقل تجربه داده ها را تهيه و به شخص استفاده كنند انتقال داد.

در اواخر سال هاي 1960 همزمان با ظهور كامپيوترهاي سريع و كوچك ،استفاده از رادار نيز توسعه يافت.ممكن است در شرايط عادي داده هاي رادار تنها متعلق به اطلاعاتي در مورد بارندگي باشد.باشد.بنابراين در اغلب موارد نياز به دقت در داده ها و اصلاح اين ميانگين ها مي باشد .اين كار هميشه بطور مداوم صورت مي گيرد .وليكن برخي از كشورها ثابت كردند كه داده هاي ارائه شده از رادار تاحدودي براي هشدار دادن سيل و براي مديريت كلي آب مناسب مي باشد.تركيب داده ها با استفاده از چند رادار،علاوه بر شكل مركب داده هاي تركيبي رادار،داده هايي كه با استفاده از ماهواره ها بدست مي آيند و داده هايي كه بيشتر از ابزار و ادوات ويژه هواشناسي بدست مي آيند تماما مورد بررسي و پيگيري قرار مي گيرند.

از چندين ساعت قبل ميزان بارندگي پيش بيني مي شود و داده ها و اطلاعات رادار ها از طريق صفحه تلويزيون و كامپيوترها براي پردازش بيشتر مدل هاي هواشناسي و هيدرولوژي(آبشناسي) مورد استفاده قرار مي گيرد و با توجه به ديجيتال بودن سيستم ها مي توان از داده ها براي بدست آوردن ميزان بارش نواحي مختلف بهره برد.بنابراين مي توان اين ارقام و اطلاعات را به آ‎ساني تا مسافت هاي زيادي براي نمايش دادن به كاربر ارسال كرد و ميزان زيادي از كارهاي باقي مانده داد.

معيارهاي رايج در نصب و راه انداري رادار در سال 1981 فرض بر اين بود كه رادارهاي هوايي كه در بخش هاي سراسر جهان مورد استفاده قرار مي گرفت بين 600 تا 650 رادار بوده است در اينجا در مورد تعدادي از باند- C ( cm 5 ) و باند X (cm 3 ) كه احتمالا هر كدام كمي بيش از 200 بوده،باند S (cm 10 تا حدودي كمتر از 200 است و مابقي طول موج رادارها در حدود 60 است كه تعدادي از باند-X / باند-S و برخي از باند-K (cm 0.86 )/باند X را شامل مي شود.طول موجي كه براي رادارها معمولا استفاده مي شود توسط USSR يا برخي از كشورهاي همجوار مورد استفاده قرار مي گيرد.در حدود 200 سيستم رادار ايجاد شده است كه برخي از آنها ارقام را مورد پردازش قرار مي دهند و بطور معمول PPI / RHI را نمايش مي دهند و بطور خودكار كمتر از 60 پردارش را در سيستم انجام داده و داده ها را ارائه مي نمايند،البته اين اعداد به سرعت افزايش مي يابند.

دانشمندان هواشناسي توانستند با مشاهده اين پديده ها و ارتفاع و شدت ابرهاي طوفان زا و داراي بارندگي را بر روي نقشه مشخص كنند و حتي رشد نمو و تغييرات آنها را مطالعه نمايند. گفتيم در رادارهاي هواشناسي صفحات مختلفي بكار مي رود كه رايج ترين اين صفحات PPI مي باشد.علت استفاده از PPI در هواشناسي اين است كه تنها چنين راداري مي تواند طوفانها و بارندگيها را مشخص و جهت آنرا تعيين سازد.

با آگاهي از امكانات رادارهاي هواشناسي ، پروژه رادار هواشناسي در كشور تصميم به راه اندازي اين سيستم پيشرفته در كشور دارد.

كاربردهاي رادارهاي هواشناسي ايجاد سيستمي با توانايي كشف، رديابي و تخمين عملكرد سيستم هاي فعال جوي براي برآورده نمودن نيازهاي زير هدف عمده پروژه رادارهاي هواشناسي است.

1- امنيت ترافيك هوايي

با توجه به اينكه رادار هواشناسي مي تواند پديده هاي جوي را در سطوح فوقاني با دقتي بالا كشف و رديابي كند،اين امكان را فراهم مي آورد تا خلبان پيش از ورود هواپيما به منطقه اي كه شرايط نامناسب جوي دارد از موضوع آگاهي پيدا كند و تصميمات لازم را اتخاذ نمايد.

2- كمك به مديريت منابع آب

رادار هواشناسي امكان پيش بيني هاي كوتاه مدت و دقيق از ميزان بارندگي را فراهم مي آورد. اين پيش بيني ها مي تواند مبناي خوبي را براي مديريت منابع آب از قبيل تنظيم دريچه هاي خروجي آب از سدها براي جلوگيري از سر ريز شدن،پاكسازي راه آبها و… فراهم آورد.

همچنين اين اطلاعات مي تواند براي صدور هشدار نسبت به وقوع سيلاب يا طوفان بكار رود.علاوه بر اين اطلاعات جمع آوري شده مي تواند براي پيش بيني هاي بلند مدت در مورد ميزان بارندگي و به تبع آن منابع آب بكار رود كه در موارد متعددي چون توليد برق و كشاورزي كاربرد دارد.

3- كشاورزي

همانطور كه گفته شد رادار هواشناسي امكان پيش بيني هاي كوتاه مدت بارندگي را فراهم مي آورد.اين پيش بيني ها علاوه بر ميزان بارندگي،شدت و نوع آن را نيز شامل مي شود.به اين ترتيب پديده هاي زيانبار براي محصولات كشاورزي از قبيل تگرگ ،باران شديد و طوفان قابل پيش بيني خواهد بود.

4- تعديل آب و هوا

شناسايي و رديابي توده هاي فعال و غير فعال جوي و برآورد نوع فعاليت آنها مي تواند منجر به اتخاذ تصميم درست و به موقع براي باروري ابرها،تبديل تگرگ به باران و ساير روشهاي تعديل آب و هوا گردد.

5 - تحقيقات

يكي از زمينه هاي باز تحقيقات ،ايجاد الگوريتم و روشهاي براي پيش بيني و تخمين سيستمها مي باشد.اينكار با داشتن داده هاي آماري دقيق و با فاصله زماني هر چه كوتاهتر ممكن مي شود.داشتن آماري با دقت زماني و فشردگي مكاني بالا از بارندگي،براي پيشبرد اين اهداف مناسب مي باشد.

6 - مديريت راهها

فراهم آوردن امكان پيش بيني بارش برف و ساير نزولات آسماني و طوفانها مي تواند عاملي مؤثر در جلوگيري از حوادث رانندگي ناشي از لغزندگي معابر و سوانح ناشي از سقوط بهمن باشد.

7 - پيش بيني عمومي وضع هوا

رادار هواشناسي كاربرد عمده اي در پيش بيني هاي كوتاه مدت و بلند مدت وضع هوا و تحليل شرايط جوي دارند و دضعيت جوي حاضد را با تصويرهايي گويا و زيبا ارائه مي دهند كه قابل ارائه از طريق رسانه هاي جمعي نظير تلويزيون و اينترنت مي باشد.

محصولات رادار

محصولات هواشناسي شامل محصولات اوليه و ثانويه هستند كه از داده هاي خام اوليه V ، Z، W بدست مي آيند.از محصولات رادار مي توان به چند مورد اشاره نمود كه عبارتند از:محصول هواشناسي ( PPI RHI CAPPI VAD … ) محصول آبشناسي ( RDS AZS ) محصول پيشبيني و هشدار ( HHW WRN … ) محصول پديده ها ( SWI MESO …)

در نهايت اميد بر اينست كه با راه اندازي رادارهاي هواشناسي و ادامه آن در فازهاي بعد بتوان در جهت بهبود پيش يابي هاي وضع هوا گامي بزرگ برداشت.

منابع:گزارش پيشرفت پروژه رادار،سازمان هواشناسي كشور 1382

شهرزاد قند هاري

نقل از کلود اسکای

ماهواره ي مصنوعي چيست؟

gis4 — Tue, 18 Sep 2007 03:50:39 GMT

ماهواره ي مصنوعي چيست؟

ماهواره ی مصنوعی شی ایست که توسط انسان ساخته شده و به طور مداوم در حال حرکت در مداری حول زمین یا اجرام دیگری در فضا می باشد. بیشتر ماهواره های ساخته شده تاکنون حول کره زمین در حرکتند

ماهواره ي مصنوعي شي ايست كه توسط انسان ساخته شده و به طور مداوم در حال حركت در مداري حول زمين يا اجرام ديگري در فضا مي باشد. بيشتر ماهواره هاي ساخته شده تاكنون حول كره زمين در حركتند و در مواردي چون مطالعه كائنات، ايستگاه هاي هوا شناسي، انتقال تماس هاي تلفني از فراز اقيانوس ها، رديابي و تعيين مسير كشتي ها و هواپيماها و همينطور امور نظامي به كار مي روند.

ماهواره هايي نيز وجود دارند كه دور ماه، خورشيد، اجزام نزديك به زمين و سياراتي نظير زهره، مريخ و مشتري در حال گردش مي باشند. اين ماهواره ها اغلب اطلاعات مربوط به جرم آسماني كه حول آن در گردشند را جمع آوري مي كنند.

به جز ماهواره هاي مصنوعي مذكور اشياي در حال گردش ديگري نيز در فضا وجود دارند از جمله فضا پيما ها، كپسول هاي فضايي و ايستگاه هاي فضايي كه به آنها نيز ماهواره مي گوييم. البته اجرام ديگري نيز در فضا وجود دارند به نام زباله هاي فضايي شامل بالابرنده هاي مستهلك راكت ها، تانك هاي خالي سوخت و … كه به زمين سقوط نكرده اند و در فضا در حركتند. در اين مقاله به اين اجرام نمي پردازيم.

اتحاديه جماهير شوروي پرتاب كننده اولين ماهواره مصنوعي، اسپاتنيك 1، در سال 1957 بود. از آن زمان ايالات متحده و حدود 40 كشور ديگر سازنده و پرتاب كننده ماهواره به فضا بوده اند.

امروزه قريب به 3000 ماهواره فعال و 6000 زباله فضايي در حال گردش به دور زمينند.

انواع مدارها
مدارهاي ماهواره ها اشكال گوناگوني دارند. برخي دايره شكل و برخي به شكل بيضي مي باشند. مدارها از لحاظ ارتفاع (فاصله از جرمي كه ماهواره حول آن در گردش است) نيز با يكديگر تفاوت دارند. براي مثال بعضي از ماهواره در مداري دايره شكل حول زمين خارج از اتمسفر در ارتفاع 250 كيلومتر(155 مايل) در حركتند و برخي در مداري حركت مي كنند كه بيش از 32200 كيلومتر (20000 مايل) از زمين فاصله دارد. ارتفاع بيشتر مدار برابر است با دوره گردش ( مدت زمانيكه ماهواره يك دور كامل در مدار خود حركت مي كند) طولاني تر.
يك ماهواره زماني در مدار خود باقي مي ماند كه بين شتاب ماهواره ( سرعتي كه ماهواره مي تواند در طي يك مسير مستقيم داشته باشد ) و نيروي گرانش ناشي از جرم آسماني كه ماهواره تحت تاثير آن مي باشد و دور آن در گردش است تعادل وجود داشته باشد. چنانچه شتاب ماهواره اي بيشتر از گرانش زمين باشد ماهواره در يك مسير مستقيم از زمين دور مي شود و چنانچه اين شتاب كمتر باشد ماهواره به سمت زمين برخواهد گشت.
براي درك بهتر تعادل بين گرانش و شتاب، جسم كوچكي را در نظر بگيريد كه به انتهاي يك رشته طناب متصل و در حال چرخش است. اگر طناب پاره شود جسم متصل به آن در يك مسير صاف به زمين مي افتد. طناب در واقع كار گرانش را انجام مي دهد تا شي بتواند به چرخش خود ادامه دهد. ضمنا وزن شي و طناب ميتوانند نشانگر رابطه بين ارتفاع ماهواره و دوره گردش آن باشد. طناب بلند مانند ارتفاع بلند است. هر چه طناب بلندتر باشد زمان بيشتري نياز است تا شي متصل به آن يك دور كامل بچرخد. طناب كوتاه مانند ارتفاع كوتاه است و در زمان كمتري شي مذكور يك دور كامل در مدار خود گردش خواهد كرد.

انواع گوناگوني از مدارها وجود دارند اما اغلب ماهواره هايي كه حول زمين در گردشند در يكي از اين چهار گونه مدار حركت ميكنند. (1) ارتفاع بلند، ﮋئوسينكرنوس. (2) ارتفاع متوسط. (3) سان سينكرنوس، قطبي. (4) ارتفاع كوتاه . شكل اغلب اين گونه مدارها دايره ايست.
مدارهاي ارتفاع بلند، ﮋئوسينكرنوس بر فراز استوا و در ارتفاع 35900 كيلومتر(22300 مايل) قرار دارند. ماهواره هاي اينگونه مدارها حول محور عمودي زمين با سرعت و جهت برابر حركت زمين حركت مي كنند. بنابراين هنگام رصد آنها از روي زمين همواره در نقطه اي ثابت به نظر مي رسند. براي پرتاب و ارسال اين ماهواره ها انرﮋي بسيار فراواني لازم است.
ارتفاع يك مدار متوسط حدود 20000 كيلومتر (12400 مايل) و دوره گردش ماهواره هاي آن 12 ساعت است . مدار خارج از اتمسفر زمين و كاملا پايدار است. امواج راديويي كه از ماهواره هاي موجود در اين مدارها ارسال مي گردد در مناطق بسيارزيادي از زمين قابل دريافت است. پايداري و وسعت مناطق تحت پوشش اين گونه مدارها آنها را براي ماهواره هاي ردياب مناسب مي نمايد.
مدارهاي سان سينكرنوس، قطبي، ارتفاع نسبتا كوتاهي دارند. آنها تقريبا از فراز هر دو قطب زمين عبور مي كنند.مكان اين مدارها متناسب با حركت زمين به دور خورشيد در حركت است به گونه ايكه ماهواره ي اين مدار خمواره در يك ساعت محلي ثابت از استوا عبور مي كند. از آنجاييكه اين ماهواره ها از همه عرض هاي جغرافي زمين مي گذرند قادرند كه اطلاعات را از تمامي سطح زمين دريافت نمايند. در اينجا مي توان ماهواره TERRA را به عنوان مثال نام برد. وظيفه اين ماهواره مطالعه اثرات چرخه ها ي طبيعي و فعاليت هاي انسان بر روي آب و هواي كره زمين است. ارتفاع مدار اين ماهواره 705 كيلومتر (438 مايل) و دوره گردش آن 99 دقيقه است. زمانيكه اين ماهواره از استوا عبور مي كند ساعت محلي هميشه 10:30 صبح و يا 10:30 شب است.
يك مدار ارتفاع كوتاه درست بر فراز جو زمين قرار دارد جاييكه تقريبا هوايي براي ايجاد تماس و اصطكاك وجود ندارد. براي ارسال ماهواره به اين نوع مدارها انرﮋي كمتري نسبت به سه نوع مدار مذكور ديگر لازم است. ماهواره ها ي مطالعاتي كه مسئول دريافت اطلاعات از اعماق فضا مي باشند غالبا در اين مدارها در حركتند. براي مثال تلسكوپ هابل كه در ارتفاع 610 كيلومتر(380 مايل) با دوره گردش 97 دقيقه در حركت است.
انواع ماهواره ها

ماهواره هاي مصنوعي بر اساس ماموريت هايشان طبقه بندي مي شوند. شش نوع اصلي ماهواره وجود دارند. (1) تحقيقات علمي، (2) هواشناسي، (3) ارتباطي، (4) ردياب، (5) مشاهده زمين، (6) تاسيسات نظامي.
ماهواره هاي تحقيقات علمي اطلاعات را به منظور بررسي هاي كارشناسي جمع آوري مي كنند. اين ماهواره ها اغلب به منظور انجام يكي از سه ماموريت زير طراحي و ساخته مي شوند. (1) جمع آوري اطلاعات مربوط به ساختار، تركيب و تاثيرات فضاي اطراف كره زمين. (2) ثبت تغييرات در سطح و جو كره زمين. اين ماهواره ها اغلب در مدارهاي قطبي در حركتند. (3) مشاهده سيارات، ستاره ها و اجرام آسماني در فواصل بسيار دور. بيشتر اين ماهواره ها در ارتفاع كوتاه در حركتند. ماهواره هاي مخصوص تحقيقات علمي حول سيارات ديگر، ماه و خورشيد نيز حضور دارند.

ماهواره هاي هواشناسي به دانشمندان براي مطالعه بر روي نقشه هاي هواشناسي و پيش بيني وضعيت آب و هوا كمك مي كنند. اين ماهواره ها قادر به مشاهده وضعيت اتمسفر مناطق گسترده اي از زمين مي باشند.

بعضي از ماهواره هاي هواشناسي در مدارهاي سان سينكرنوس، قطبي، در حركتند كه توانايي مشاهده بسيار دقيق تغييرات در كل سطح كره زمين را دارند. آنها مي توانند مشخصات ابرها، دما، فشار هوا، بارندگي و تركيبات شيميايي اتمسفر را اندازه گيري نمايند. از آنجا كه اين ماهواره ها همواره هر نقطه از زمين را در يك ساعت مشخص محلي مشاهده مي كنند دانشمندان با اطلاعات به دست آمده قادر به مقايسه دقيق تر آب و هواي مناطق مختلفند. ضمنا شبكه جهاني ماهواره هاي هواشناسي كه در اين مدارها در حركتند مي توانند نقش يك سيستم جستجو و نجا ت را بر عهده گيرند. آنها تجهيزات مربوط به شناسايي سيگنال هاي اعلام خطر در همه هواپيما ها و كشتي هاي خصوصي و غير خصوصي را دارا هستند.
بقيه ماهواره هاي هواشناسي در ارتفاع هاي بلند تر در مدارهاي ژئوسينكرنوس قرار دارند. از اين مدارها، آنها مي توانند تقريبا نصف كره زمين و تغييرات آب و هوايي آن را در هر زمان مشاهده كنند. تصاوير اين ماهواره ها مسير حركت ابرها و تغييرات آنها را نشان مي دهد. آنها همينطور تصاوير مادون قرمز نيز تهيه مي كنند كه گرماي زمين و ابرها را نشان مي دهد.

ماهواره هاي ارتباطي در واقع ايستگاه هاي تقويت كننده سيگنال ها هستند، از نقطه اي امواج را دريافت و به نقطه اي ديگر ارسال مي كنند. يك ماهواره ارتباطي مي تواند در آن واحد هزاران تماس تلفني و جندين برنامه شبكه تلوزيوني را تحت پوشش قرار دهد. اين ماهواره ها اغلب در ارتفاع هاي بلند، مدار ﮋئوسينكرنوس و بر فراز يك ايستگاه در زمين قرار داده مي شوند.

يك ايستگاه در زمين مجهز به آنتني بسيار بزرگ براي دريافت و ارسال سيگنال ها مي باشد. گاهي چندين ماهواره كه دريك شبكه و درمدارهاي كوتاهترقرار گرفته اند، امواج را دريافت و با انتقال دادن سيگنال ها به يكديگر آنها را به كاربران روي زمين در اقصي نقاط آن مي رسانند. سازمانهاي تجاري مانند تلوزيون ها و شركت هاي مخابراتي در كشورهاي مختلف از كاربران دائمي اين نوع ماهواره ها هستند.

به كمك ماهواره هاي ردياب، كليه هواپيماها، كشتي ها و خودروها بر روي زمين قادربه مكان يابي با دقت بسيار زياد خواهند بود. علاوه بر خودروها و وسايل نقليه اشخاص عادي نيز ميتوانند از شبكه ماهواره هاي ردياب بهره مند شوند.در واقع سيگنال هاي اين شبكه ها در هر نقطه اي از زمين قابل دريافتند.

دستگاه هاي دريافت كننده، سيگنال ها را حداقل از سه ماهواره فرستنده دريافت و پس از محاسبه كليه سيگنال ها، مكان دقيق را نشان مي دهند.

ماهواره هاي مخصوص مشاهده زمين به منظور تهيه نقشه و بررسي كليه منابع سياره زمين و تغييرات ماهيتي چرخه هاي حياتي در آن، طراحي و ساخته مي شوند. آنها در مدارهاي سان سينكرنوس قطبي در حركتند. اين ماهواره ها دائما در شرايط تحت تابش نور خورشيد مشغول عكس برداري از زمين با نور مرئي و پرتوهاي نا مرئي هستند.

رايانه ها در زمين اطلاعات به دست آمده را بررسي و مطالعه مي كنند. دانشمندان به كمك اين ماهواره معادن و مراكز منابع در زمين را مكان يابي وظرفيت آنها را مشخص مي كنند.همينطور مي توانند به مطالعه بر روي منابع آبهاي آزاد و يا مراكز ايجاد آلودگي و تاثيرات آنها و يا آسيب هاي جنگل ها و مراتع بپردازند.
ماهواره هاي تاسيسات نظامي مشتمل از ماهواره هاي هواشناسي، ارتباطي، ردياب و مشاهده زمين مي باشند كه براي مقاصد نظامي به كار مي روند.برخي از اين ماهواره ها كه به ماهواره هاي جاسوسي نيز شهرت دارند قادر به تشخيص دقيق پرتاب موشكها، حركت كشتي ها در مسير هاي دريايي و جابجايي تجهيزات نظامي در روي زمين مي باشند.

زندگي و مرگ ماهواره ها
ساخت يك ماهواره
هر ماهواره حامل تجهيزاتيست كه براي انجام ماموريت خود به آن ها نياز دارد. براي مثال ماهواره اي كه مامور مطالعه كائنات است مجهز به تلسكوپ و ماهواره مامور پيش بيني وضع هوا مجهز به دوربين مخصوص براي ثبت حركات ابرها است.
علاوه بر تجهيزات تخصصي، همه ماهواره ها داراي سيستمهاي اصلي براي كنترل تجهيزات خود و عملكرد ماهواره مي باشند. از جمله سيستم تامين انرﮋي، مخازن، سيستم تقسيم برق و … . در هر يك از اين بخشها ممكن است از سلول هاي خورشيدي براي جذب انرﮋي مورد نياز استفاده شود. بخش داده ها و اطلاعات نيز مجهز به رايانه هايي به منظور جمع آوري و پردازش اطلاعات به دست آمده از طريق تجهيزات و اجراي فرامين ارسال شده از زمين مي باشد.
هريك از تجهيزات جانبي و بخشهاي اصلي يك ماهواره به طور جداگانه طراحي، ساخته و آزمايش مي شوند. متخصصان بخشهاي مختلف را كنارهم گذاشته و متصل مي كنند تا زمانيكه ماهواره كامل شود و سپس ماهواره در شرايطي نظير شرايطي كه هنگام ارسال از سطح زمين و هنگام استقرار در مدار خود خواهد داشت آزمايش مي شود. اگر ماهواره همه آزمايش ها را به خوبي گذراند آماده پرتاب مي شود.
پرتاب ماهواره
برخي ماهواره ها توسط شاتل ها در فضا حمل مي شوند ولي اغلب ماهواره ها توسط راكت هايي به فضا فرستاده مي شوند كه پس از اتمام سوختشان به درون اقيانوسها مي افنتد.بيشتر ماهواره ها در ابتدا با حداقل تنظيمات در مسير مدار خود قرار داده مي شوند. تنظيمات كامل را راكت هايي انجام مي دهند كه داخل ماهواره كار گذاشته مي شوند. زمانيكه ماهواره در يك مسير پايدار در مدار خودقرار گرفت مي تواند مدت هاي درازي در همان مدار بدون نياز به تنظيمات مجدد باقي بماند.
انجام ماموريت
كنترل بيشتر ماهواره ها در مركزي بر روي زمين است. رايانه ها و افراد متخصص در مركز كنترل وضعيت ماهواره را تحت نظر دارند. آنها دستورالعمل ها را به ماهواره ارسال مي كنند و اطلاعات جمع آوري شده توسط ماهواره را دريافت مي نمايند. مركز كنترل از طريق امواج راديويي با ماهواره در ارتباط است. ايستگاه ها يي بر روي زمين اين امواج را از ماهواره دريافت و يا به آن ارسال مي كنند.
ماهواره ها معمولا به طور دائم از مركز كنترل دستورالعمل دريافت نمي كنند. آنها در واقع مثل روباتهاي چرخان هستند.روباتي كه سلول هاي خورشيدي خود را براي دريافت انرﮋي كافي تنظيم و كنترل مي كند و آنتن هاي خود را براي دريافت دستورات خاص از زمين آماده نگه مي دارد. تجهيزات ماهواره به صورت مستقل و اتوماتيك وظايف خود را انجام مي دهند و اطلاعات را جمع آوري مي كنند.
ماهواره ها ي موجود در ارتفاع عاي بلند مدار ﮋئوسينكرنوس در ارتباط هميشگي و دائم با زمين مي باشند. ايستگاه ها ي زمين مي تواند دوازده بار در روز با ماهواره هاي موجود در ارتفاع كوتاه ارتباط برقرار نمايند. در طول هر تماس ماهواره اطلاعات خود را ارسال و دستورالعمل ها را زا ايستگاه دريافت مي كند. تبادل اطلاعات تا زمانيكه ماهواره از فراز ايستگاه عبور مي كند مي تواند ادامه داشته باشد كه معمولا زماني حدود 10 دقيقه است.
چنانچه قسمتي از ماهواره دچار نقص فني شود اما ماهواره قادر به ادامه ماموريت هاي خود باشد، معمولا همچنان به كار خود ادامه مي دهد. در چنين شرايطي مركز كنترل روي زمين بخش آسيب ديده را تعمير و يا مجددا برنامه نويسي مي كند. در موارد نادري نيزعمليات تعميرماهواره را شاتل ها در فضا انجام مي دهند. و اما چنانچه آسيب هاي وارد آمده به ماهواره به اندازه اي باشد كه ماهواره ديگر قادر به انجام ماموريت هاي خود نباشد مركز كنترل فرمان توقف ماهواره را صادر مي كند.
سقوط از مدار
يك ماهواره در مدار خود باقي مي ماند تا زمانيكه شتاب آن كم شود و در چنين حالتي نيروي گرانش ماهواره را به سمت پايين و به سمت اتمسفر مي كشاند. سرعت ماهواره هنگام برخورد با مولكول هاي خارجي ترين لايه اتمسفر كم مي شود. هنگامي كه نيروي گرانش ماهواره را به سمت لايه هاي داخلي اتمسفر مي كشاند هوايي كه در جلوي ماهواره قرار مي گيرد سريعا به قدري فشرده و داغ مي شود كه در اين هنگام بخشي و يا تمامي ماهواره مي سوزد.
تاريخچه
در سال 1955 شوروي تحقيقات خود را براي پرتاب ماهواره مصنوعي به فضا آغاز كرد. در تاريخ چهارم اكتبر 1957 اين اتحاديه ماهواره اسپاتنيك 1 را به عنوان اولين ماهواره مصنوعي به فضا ارسال نمود. اين ماهواره در هر 96 دقيقه يك دور كامل به دور زمين مي چرخيد و اطلاعات به دست آورده خود را به شكل سيگنال هاي راديويي قابل دريافت به زمين ارسال مي كرد. در تاريخ 3 نوامبر 1957 اتحاديه جماهير شوروي دومين ماهواره مصنوعي يعني اسپاتنيك 2 را به فضا فرستاد. اين ماهواره حامل اولين حيواني بود كه به فضا سفر كرد. سگي به نام لايكا. پس از آن ايالات متحده ماهواره كاوشگر1 را در تاريخ 31 ﮋانويه 1958 و ونگارد 1 را در تاريخ 17 مارس همان سال به فضا فرستاد.
نخستين ماهواره ارتباطي اكو1 در ماه اگست سال 1960 از ايالات متحده به فضا فرستاده شد. اين ماهواره امواج راديويي به زمين مي فرستاد. در آپريل 1960 نيز اولين ماهواره هواشناسي تيروس 1 كه تصاوير ابرها را به زمين ارسال مي كرد فرستاده شد.
نيروي دريايي آمريكا سازنده اولين ماهواره ردياب، ترانزيت 1ب درآپريل سال 1960 بود. به اين ترتيب تا سال 1965 در هر سال بيش از 100 ماهواره به مدارهايي در فضا فرستاده شدند.
از سال 1970 دانشمندان به كمك رايانه و نانو تكنولوﮋي موفق به اختراع سازه ها تجهيزات پيشرفته تري براي ماهواره شده اند. به علاوه كشور هاي ديگر همينطور سازمانهاي تجاري مبادرت به خريداري و ارسال ماهواره نموده اند. در سالهاي اخير

بيشتر از 40 كشور ماهواره در اختيار دارند و نزديك به 3000 ماهواره در مدارها به انجام ماموريت هاي خود مي پردازند

منبع : http://kashef. ropage.com/

GPS یا سیستم مکان يابي جهاني

gis4 — Tue, 04 Sep 2007 04:07:18 GMT

سیستم مکان يابي جهاني

GPS چيست؟

GPS یا سیستم مکان يابي جهاني ،یک سیستم ناوگانی ماهواره است كه از شبكه اي با 24 ماهواره ساخته شد و بوسیله ی سازمان دفاع آمريكا در مدار قرار گرفت. در ابتدا GPS براي مصارف نظامي به كار گرفته می شد اما در 1980 ، دولت آمريكا اين سيستم را براي استفاده هاي شخصي در نظر گرفت.GPS درهر شرايط آب و هوايي و در هر جاي دنيا ،در 24 ساعت شبانه روز قابل دسترسي است و هيچ حق اشتراك يا هزينه اي براي استفاده از GPS وجود ندارد.

GPS چگونه كار مي كند؟

ماهواره های GPS در يك مدار معين، زمين را دو بار در روز دور مي زنند و سیگنال های اطلاعاتی را به زمين ارسال مي كنند. دريافت كننده GPS اين اطلاعات را گرفته و براي محاسبه مكان دقيق كاربر از روش هاي هندسي استفاده مي كند. در اصل دريافت كننده ي GPS زمان ارسال سيگنال از ماهواره را با زمان دريافت سيگنال مقايسه مي كند. اختلاف زمان بازگو كننده ي ميزان فاصله ي ماهواره از دريافت كننده ي GPS است. با اندازه گيري فاصله، از تعدادی چند از ماهواره ها ،دريافت كننده مي تواند مكان كاربر را مشخص كرده و آن را روي نقشه ي الكترونيكي واحد نمايان كند.

يك دريافت كننده ي GPS با سیگنال هايی كه از حداكثر سه ماهواره دريافت مي كند، مي تواند مسير حركت و مختصات دو بعدي (طول و عرض) مكان را محاسبه كند. با در نظر گرفتن چهار يا بيشتر ماهواره ، دريافت كننده مي تواند مختصات سه بعدي (طول،عرض،ارتفاع) مكان كاربر را مشخص كند. زماني كه مكان كاربر مشخص شد ، GPS مي تواند ساير اطلاعات نظیر:سرعت،مسیر،فاصله ي پیموده شده،فاصله تا مقصد،زمان طلوع و غروب خورشید و ... را محاسبه کند.

دقت GPS تا چه حد است؟

امروزه دريافت كننده هاي GPS داراي دقت بي نهايت بالايي هستند و اين امر را مديون طرح كانال چند گانه موازي هستيم. دريافت كننده هاي كانال 12 موازي گارمين به محض روشن شدن سرعت بالايي در برقراري رابطه با ماهواره دارد و اين ارتباط به طور مستمر بر قرار است و حتي درختان انبوه و آسمان خراش هاي بلند مانع برقراري ارتباط نمي شوند.كارخانه هاي اتمسفريك و ديگر چشمه هاي ايجاد خطا، روي دقت دريافت كننده ي GPS تاثير مي گذلرند. دريافت كننده هاي GPS گارمين داراي ميانگين دقت 15 متر مي با شند.دريافت كننده هاي GPS گارمين با قابليت سيستم افزايش عرض ناحيه دقت را با ميانگين كمتر از 3 متر بهبود مي بخشد. هيچ لوازم يدكي و يا حق الزحمه اي براي استفاده از سيستم افزايش عرض ناحيه احتياج نيست.كاربران مي توانند دقت را با كمك GPS تفاضلي بهتر كنند. به اين صورت كه سيگنال هاي GPS را تقويت مي كند و به ميانگين 3تا 5 متر مي رساند.گارد ساحلي آمريكا اغلب از سرويس تقويت كننده GPS تفاضلي استفاده مي كند. اين سيستم شامل شبكه اي از برج ها مي باشد كه سيگنال هاي GPS را دريافت كرده و سيگنالي تقويت شده به وسيله ي فرستنده هاي راديويي ارسال مي كنند. به منظور دريافت سيگنال هاي تقويت شده كاربران علاوه بر GPS به يك آنتن و دريافت كننده علايم گوناگون نياز دارند.

سيستم ماهواره اي GPS :

24 ماهواره كه بخش فضايي GPS را شامل مي شوند در مداري با فاصله ي 12 هزار مايل از زمين قرار دارند. آنها پيوسته در حال حركت بوده و در كمتر از 24 ساعت دو دور كامل مي زنند. اين ماهواره ها با سرعت تقريبي 7 هزار مايل در ساعت حركت مي كنند.

ماهواره هاي GPS به كمك انرژي خورشيد كار مي كنند. در زمان خورشيد گرفتگي و زماني كه این انرژی وجود ندارد، آنها با بهره گیری از باطري هاي پشتيبان به كار خود ادامه مي دهند.علاوه بر این، راكت هاي تقويت كننده ي كوچك به كمك ماهواره آمده و آن را در مسير اصلي خود قرار مي دهند.

در اينجا به حقايق جالبي در مورد ماهواره هاي GPS اشاره مي كنيم:(البته ناو استار نامي است كه سازمان دفاع آمريكا براي GPS انتخاب كرد.)

اولين ماهواره ي GPS در سال 1978 به سوي مدار خود روانه شد.
تمام 24 ماهواره در سال 1994 به راه افتادند.
كارايي هر ماهواره حدود 10 سال است و جايگزين ها دائما در حال ساخته شدن و قرار گرفتن در مدار خود مي باشد.
وزن يك ماهواره GPS در حدود دو هزار پند ( 907 کیلوگرم) است و زماني كه صفحات خورشيدي آن باز مي شود در حدود 17 فوت (8.18 متر) عرض دارد.
قدرت فرستنده ها تنها50 وات يا كمتر است.

سيگنال چيست؟

ماهواره هاي GPS دو سيگنال راديويي كوتاه و قوي L1 و L2 را ارسال مي كنند. GPS هاي شخصي L1 را با فركانس 1575.42 مگا هرتز روي باند UHF دريافت مي كنند. اين سيگنال ها از ميان ابر و گاز و پلاستيك عبور مي كند اما از ميان جامدات ، ساختمان ها و كوه ها نمي تواند عبور كند.يك سيگنال GPS شامل سه بيت اطلاعات متفاوت است: يك كد تصادفي كاذب، اطلاعات زود گذر(يك روزه) و اطلاعات ساليانه.

كد تصادفي كاذب به سادگي يك كد ID است كه ماهواره اي را كه در حال ارسال اطلاعات مي باشد را مشخص مي كند. شما مي توانيد اين عدد(كد) را هنگامي روي صفحه ماهواره واحد GPS گارمين خود ببينيد كه آن مشخص مي كند كدام يك از ماهواره ها در حال دريافت كردن آن است.
اطلاعات زود گذر(يك روزه): مكاني را كه هر ماهواره GPS در هر ساعتي بايد داشته باشد را به دريافت كننده ي GPS نشان مي دهد.اين اطلاعات ارسال شده توسط هر ماهواره ، اطلاعات مداري مربوط به آن ماهواره و ساير ماهواره هاي واقع در سيستم را نشان مي دهد.
اطلاعات ساليانه كه به وسيله هر ماهواره به طور پيوسته ارسال مي شود شامل اطلاعات مهمي در رابطه با وضع ماهواره (سالم يا خراب بودن)، زمان و اطلاعات رايج است. اين بخش از سيگنال براي مشخص كردن مكان بسيار ضروري است.

چشمه هايي كه بر سيگنال هاي GPS‌ تاثير گذاشته و باعث فاسد شدن (از بين رفتن) آنها شده و در نتيجه روي دقت و صحت اطلاعات تاثير گذار است به قرار زير مي باشد:

تاخيرات تروپوسفر (پايين ترين بخش اتمسفر) و يونسفر (يون کره): سيگنال هاي ماهواره اي به هنگام عبور از اتمسفر كند مي شوند. سيستم GPS از مدلي ساختگي استفاده مي كند تا ميانگين تاخير را محاسبه و هر چند به طور جزيي اين نوع خطا را اصلاح كند.
سيگنال هاي چند گانه:زماني رخ مي دهد كه سيگنال هاي GPS قبل از رسيدن به دريافت كننده توسط ساختمان هاي بلند يا سطوح سنگي بزرگ، منعكس مي شوند كه اين خود باعث افزايش زمان سفر و در نتيجه ايجاد خطا مي گردد.
خطاهاي زماني دريافت كننده: ساعت يك دريافت كننده همانند ساعت هاي اتمي ماهواره هاي GPS دقيق نيست بنابراين خطاي زيادي از لحاظ وقت و زمان ممكن است پيش آيد.
خطاهاي مداري : اطلاعات يك روزه ممكن است كه مكان نادرستي از ماهواره را گزارش دهد كه باعث ايجاد خطا مي شود.
تعدادي از ماهواره هاي قابل رويت ،ساختمان ها، ترن،موانع الكترونيكي و حتي بعضي اوقات درختان انبوه مي توانند سدي در برابر سيگنال ها شوند كه منجر به ايجاد خطا شده و يا مكان يابي غير ممكن مي گردد.
هندسه ماهواره ها: اشاره به موقعيت نسبي ماهواره ها در هر زماني دارد. يك مثال كه در مورد هندسه ماهواره ها وجود دارد زماني است كه ماهواره ها در زاويه هاي عريض در ارتباط با هم قرار دارند. زماني كه ماهواره ها روي يك خط و يا گروهي كوچك قرار دارند هندسه ضعيفي را ايجاد مي كنند.
فساد عمدي سيگنال ماهواره: قابليت استفاده از ماهواره هاي برگزيده (كه به مخفف SA گفته مي شود) كه يك فساد عمدي در سيگنال ها است ، زماني به وسيله ي سازمان دفاع آمريكا وضع شد. SA براي اين در نظر گرفته شده است تا دشمن نظامي نتواند سيگنال هاي فوق العاده دقيق GPS استفاده كند.دولت آمريكا SA را در ماه مه 2000 قطع كرد تا دقت دريافت كننده هاي GPS هاي شخصي را افزايش دهد.

هدي قادري و ملیحه معطری از گروه ترجمه ی پارس

نقل از پارس اسکای

WebGIS Projects

gis4 — Thu, 02 Aug 2007 05:41:18 GMT

انتخاب پارامترهای مناسب برای پیاده سازی

WebGIS Projects

چکیده :

با پیشرفت شگرف علوم گوناگون و اتصال این علوم به جوامع بشری با پیچیدگی و حجم بالایی از اطلاعات مواجه هستیم که -جی آی اس- یکی از راه حل های آسان سازی این پیچیدگی ها می باشد . یکپارچه سازی این داده ها و در دسترس قرار دادن آن ها برای اقشار مختلف جامعه نیازمند تکنولوژی جدیدی است با نام -وب جی آی اس- . این تکنولوژی به ما اجازه دسترسی به منابع عظیمی از داده های مکانی و توصیفی را در کمترین زمان با کمترین هزینه و در هر مکانی برآورده می سازد . قصد داریم روش جامعی برای پیاده سازی این پروژه ارایه کنیم که قابل گسترش برای هر منطقه - شهر - استان - کشور و مناطق وسیع تری باشد .

– مقدمه

امروزه جی آی اس آنچنان در مدیریت و کنترل مناطق و شهر ها و ... نفوذ کرده است که نبود آن می تواند شکاف غیر قابل جبرانی در بدنه آن ها وارد نماید .

تمام مراکز دولتی – سازمان ها و موسسات تجاری مرتبط با عمران شهری – محققین و دانش پژوهان و ... همه و همه از داده های جی آی اس برای رشد و توسعه اهداف خود بهره می گیرند .

این علم و تکنولوژی مفید روز به روز جای خود را در قسمت های مختلف جامعه باز نموده و توجه کارشناسان و متخصصین را به خود جلب نموده است و این در حالی است که تصمیم گیری های حساس و دقیق نیازمند استفاده از این تکنولوژی می باشد . با این تفاسیر و آگاهی از مزایای این سیستم به معایب آن پرداخته و با بررسی پروژه های نمونه انجام شده در نقاط مختلف دنیا - راه حلی برای رفع این معایب را پیشنهاد می نماییم .

2 – معایب جی آی اس محلی

الف – عدم امکان به اشتراک گذاری داده ها و اطلاعات متفاوت بین مراکز مختلف برای استفاده از اطلاعات یکدیگر .

ب - نا هماهنگ بودن اطلاعات یکسان بین مراکز مختلف از نظر سیستم مختصات – مقیاس – تعداد فیلد های توصیفی – نام فیلد ها و ...

ج - قابل دسترس نبودن اطلاعات در مکان های دلخواه بدین شرح که اطلاعات و داده ها فقط در مرکز موجود می باشد و خارج از آن ها قابل دسترس نیستند.

د – دشوار بودن به روز نگه داری اطلاعات در تمام مراکز زیرا که با تغییر در اطلاعات یک مرکز باید تاثیرات آن به تمام مراکز دیگر فرستاده شود و آن ها نیز با اطلاعات جدید تصمیم گیری های خود را اخذ نمایند .

3 – " وب جی آی اس " راه حل رفع معایب جی آی اس محلی

با تعویض تکنولوژی جی آی اس از کلاینت به سرور می توان از تمام امکاناتی که وب در اختیار ما قرار می دهد در راستای گسترش و رفع معایب جی آی اس محلی استفاده نماییم .

این تکنولوژی که " وب جی آی اس " نام دارد علاوه بر رفع معایب سیستم فعلی مزایای زیادی را در اختیار ما قرار می دهد که در زیر از مهمترین عوامل هجرت از " جی آی اس " به " وب جی آی اس " را بیان می کنیم :

الف – یکپارچه سازی اطلاعات تمام مراکز و جمع آوری آن در یک پایگاه اطلاعاتی مرجع

ب – امکان ایجاد حق دسترسی های مختلف بر روی پایگاه اطلاعاتی مرجع نسبت به نیاز مراکز و اشخاص

ج – امکان مدیریت - بروز رسانی و ایجاد تغییرات در پایگاه اطلاعاتی مرجع به صورت سریع و آسان و قابل انعکاس برای تمام استفاده کنندگان

د – در دسترس بودن اطلاعات از هر جای دلخواه با توجه به وسایلی که قابلیت در یافت اطلاعات از طریق وب را داشته باشند از قبیل : کامپیوترهای شخصی – لپ تاپ - پی دی آ – موبایل و ...

4 – مشکلات هجرت از جی آی اس محلی به وب جی آی اس

با توجه به اینکه قصد جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از تمام مراکز تعیین صلاحیت شده و یکپارچه سازی آن ها را داریم باید موارد زیر را رعایت نماییم :

الف – یکسان سازی سیسم مختصات بین نقشه ها

ب – هم مقیاس نمودن نقشه ها

ج – همسان سازی شناسه فیلد های متفاوت با داده های یکسان در نقشه های مشابه

د – همسان سازی تعداد فیلد ها در بانک های اطلاعاتی یکسان ( فیلترینگ داده ها )

5 – ساختار مدل وب جی آی اس

ساختار کلی این تکنولوژی نسبتا ثابت می باشد ولی با توجه به روش های مختلف پیاده سازی آن این ساختار نیز دچار تغییراتی می گردد . ام چهار چوب اصلی بدین گونه می باشد :

الف – تکنولوژی های طرف کلاینت

انواع ابزار های مرتبط با وب جهت نمایش داده ها در این قسمت قرار می گیرند که بسیار زیادند . پر کاربردترین ابزار های این بخش در زیر آمده اند :

HTML, JavaScripts

ب – تکنولوژی های طرف سرور

این تکنولوژی نقشی کلیدی در کل سیستم دارد زیرا که با استفاده از این قسمت کل سیستم مدیریت شده و اطلاعات از بانک اطلاعاتی استخراج و در اختیار کاربران قرار داده می شود .

به بیان دیگر این قسمت با برنامه نویسی سایر بخش های دیگر را فرمان می دهد تا سیستم عمکرد مناسبی داشته باشد . پر کاربردترین ابزار های این بخش در زیر آمده اند :

PHP , ASP .NET , Asp , ColdFusion , JAVA

ج – تکنولوژی های مدیریت بانک اطلاعاتی

با توجه به اینکه بانک های اطلاعاتی داده های مکانی جی آی اس حجم بسیار بالایی دارند و در صدد نمایش اطلاعات تحت وب هستیم سرعت یکی از مهمترین عوامل انتخاب یک تکنولوژی بانک اطلاعاتی می باشد . پر کاربردترین ابزار های این بخش در زیر آمده اند :

OracleXi , SQL Server , Mysql , Microsoft Access , ( ArcSDE & DBMS )

د – ابزار های تجاری جی آی اس
این ابزارها در قلب ساختار ما قرا دارند و بدون آنها پردازش داده های مکانی و توصیفی امکان پذیر نخواهد بود .

ما سعی و کوشش خود را بر معرفی و مقایسه و توصیه یک مدل تجاری مناسب برای یک پروژه وب جی آی اس قرارمی دهیم . البته فراموش نکنیم که پارامتر های مختلفی برای این انتخاب از قبیل : سرعت – امکانات – قدرت – پشتیبانی – قیمت و ... وجود دارند که ما هدف انتخاب خود را پر کاربرد ترین مدل تجاری قرار داده ایم که ممکن است موارد بالا را به نحوه های مختلفی در خود جای داده باشد .

در زیر پر کاربردترین مدل ها را نام برده ایم که از بررسی بیش از 100 پروژه وب جی آی اس سال 2004 - 2003 بدست آمده است :

در صد استفاده

نام مدل تجاری

ردیف

50

ArcIMS

1

18.5

Map Server

2

10

MapInfo - MapXtreme

3

8.5

Autodesk MapGuid

4

2.8

MapTituid For The WEB

5

4.7

Other Technologies

6

با نگاهی گذرا به جدول شماره 1 متوجه می شویم ابزار تجاری ردیف اول از بالاترین سطح استفاده در وب بهره می گیرد .

6 – یک طرح پیشنهادی اجرای پروژه

با توجه به اینکه مهمترین قسمت این پروژه انتخاب یک ابزار مناسب تجاری جی آی اس می باشد و با استناد به حرف های پیشین برای این قسمت از پروژه ابزار زیر را انتخاب می نماییم :

ArcIMS 9.0

و با این انتخاب بقیه تکنولوژی ها را نیز بدین طریق انتخاب می نماییم . قسمت تکنولوژی طرف کلاینت که از ابزار های :

HTML & JavaScripts

استفاده می شود . ابزار تجاری انتخاب شده به شما اجازه استفاده از انواع زبان های برنامه نویسی طرف سرور از جمله :

PHP , ASP .NET , ASP , ColdFusion , JAVA & …

را می دهد که نسبت به تخصص شما و نوع سیستم عامل سرور می توانید گزینه دلخواه را انتخاب نمایید .

در مورد تکنولوژی بانک اطلاعاتی نیز با ابزار مفید "آرک اس دی ای" که با ابزار تجاری "آرک آی ام اس" هماهنگی دارد قادرید به اغلب بانک های اطلاعاتی قوی دنیا متصل گردید که از این جمله می توان به :

OracleXi , SQL Server , Microsoft Access , MySQL & …

اشاره نمود .

علی پورزحمتکش

یزد – بلوار باهنر- كوچه مهر– شرکت نوآوران نت

شهر الکترونیک

gis4 — Fri, 29 Jun 2007 04:05:18 GMT

آرمان شهر دیجیتال

شهر الکترونیک یک اختراع و یا یک پیشنهاد نوآورانه نیست بلکه واقعیتی است که بر اساس نیاز جای خود را باز می‌کند اگر امروز چشم خود را بر نیاز ببندیم فردا باید با پرداخت هزینه بیشتر قدم در اجرای آن بگذاریم

شهر الکترونیک چیست؟
شهر الکترونیک یکی از خاستگاه‌های مدیران شهری و شهروندان در عرضه کردن و مورد استفاده قرار دادن خدمات شهری است. شهر الکترونیک عبارت از شهری است که اداره امور شهروندان شامل خدمات و سرویس‌های دولتی و سازمان‌های بخش خصوصی بصورت برخط (online) و بطور شبانه‌روزی، در هفت روز هفته با کیفیت و ضریب ایمنی بالا با استفاده از ابزار فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربردهای آن انجام می‌شود. یا به عبارت دیگر می‌توان گفت در شهر الکترونیکی تمام خدمات مورد نیاز ساکنان از طریق شبکه‌های اطلاع‌رسانی تامین شود.

به این ترتیب دیگر نیازی به حرکت فیزیکی شهروندان برای دسترسی به خدمات دولت و نهادهای خصوصی نیست. در این شهر الکترونیکی ادارات دیجیتالی جایگزین ادارات فیزیکی می‌شوند و سازمان‌ها و دستگاه‌هایی همچون شهرداری، حمل و نقل عمومی، سازمان آب منطقه‌ای و... بیشتر خدمات خود را به صورت مجازی و یا با استفاده از امکاناتی که ICT در اختیار آنان قرار می‌دهد به مشترکین و مشتریان خود ارائه می‌دهند.

در شهر الکترونیک علاوه بر اینکه شهروندان در شهر مجازی و در وزارتخانه‌ها و سازمان‌های الکترونیک حرکت می‌کنند، قادرند خدمات جاری خود را همچون خریدهای روزمره از طریق شبکه انجام دهند. البته باید به این نکته توجه کرد که شهر الکترونیک یک شهر واقعی است که دارای شهروند، اداره‌ها و سازمان‌های مختلف و... است که در آن فقط ارتباطات و برخی تعامل‌های اجتماعی و تأمین بخش عمده‌ای از نیازهای روزمره از طریق اینترنت صورت می‌گیرد.

می‌توان بیشترین ویژگی‌های این شبکه اطلاع‌رسانی را در شبکه حمل و نقل شهری و اطلاع‌رسانی در مورد حوادث غیرمترقبه جست‌وجو کرد که در زمان بروز حوادث غیرمترقبه با توسل به این سیستم می‌توان در کمترین زمان بحران پیش آمده را در منطقه مدیریت کرد.

شهر الکترنیک یک نیاز غیرقابل انکار
رویکرد جهانی طی ۲۰ سال گذشته به سمت اطلاعاتی شدن جوامع بوده و امروزه جامعه‌ای پیشرفته‌تر است که به لحاظ اطلاعاتی سرعت و قابلیت بیشتری در تولید و تبادل اطلاعات داشته باشد. باتوجه به تکنولوژی‌‏های جدید که پیچیدگی زندگی اجتماعی را به دنبال دارند، نیازمند تسهیل امور مختلف زندگی هستیم و بدون توجه به فناوری بسیاری از امور، زندگی قابل عمل، پی‌‏گیری و اجرا نیست.

در حال حاضر تکنولوژی اطلاعات این امکان را به افراد داده و کمک می‌‏کند تا سریع‌‏تر به اهداف خود دست یابند. ایجاد شهر الکترونیک و قدم گذاشتن در مرحله تکنولوژی IT نیز یک فرصت انکارناپذیر است. این شهر عاملی در جهت ایجاد سازمان‌های شیشه‌ای است به گونه‌ای که تمام کارکردها و هدف‌های سازمان به طور شفاف قابل مشاهده باشد.

شهر الکترونیک دسترسى الکترونیکى شهروندان به شهردارى، ادارات دولتى، بنگاه‌هاى اقتصادى و کلیه خدمات فرهنگى و بهداشتى شهرى به صورت شبانه‌روزى را قابل اطمینان و امن مى‌کند. این شهر از بستر پیشرفته اطلاعات مخابراتى برخوردار است، به صورتى که مى‌توان از طریق کامپیوتر با خانه‌ها، مدارس، ادارات و غیره ارتباط برقرارکرد.

مزایای شهر الکترونیکی
از مزایای اقتصادی پیاده‌سازی طرح شهر الکترونیکی می‌توان به کاهش هزینه‌هاى تردد شهرى، افزایش سرمایه‌گذارى در نتیجه گسترش ارتباطات جهانى، صرفه جویى در مصرف سوخت‌هاى محدود، تسهیل انجام امور اقتصادى به خاطر ۲۴ ساعته بودن ارائه خدمات و... اشاره کرد. کاهش زمان اتلاف شده شهروندان در ترافیک، عرضه بهتر خدمات، توزیع عادلانه‌تر امکانات، کاهش آلودگى محیط زیست، افزایش اشتغال و بهبود مدیریت پایدار شهرى از ویژگی‌های اجتماعی شهر الکترونیکی است.

مهم‌ترین اثرات فرهنگى این شهر نیز شامل اطلاع‌رسانى سریع، انتشار نشریات الکترونیکی برای شهروندان، آموزش مجازى، ایجاد کتابخانه دیجیتالى، افزایش سواد و ایجاد نوعى جهان‌نگرى است که به افزایش رفاه و ارتقاى فرهنگ کمک می‌کند. در واقع در شهر الکترونیکی دیگر به شهر به مثابه کالبدی که ساختمان‌های بلند، خیابان‌های پرترافیک و آلودگی‌های زیست‌محیطی را دربرمی‌‌گیرد نیست، بلکه شهری است که درآن تعامل میان شهروندان و مسؤولان اهمیت بیشتری می‌یابد و این تعاملات دو سویه است که محیط اجتماعی مطلوبی را برای شهروندان ایجاد می‌کند.

این موضوع به ویژه در مورد کلا‌ن شهرها اهمیت دارد. در شهر الکترونیک کلان شهرها، شهرهایى نیستند با آسمان خراش‌هاى بزرگ، سینماهاى عظیم، سالن‌هاى بزرگ به عنوان محل‌هایى براى تعامل و... بلکه شهرهایی هستند که با زندگی در آنها مى‌توان فیلم‌هاى بزرگ را در صفحات کوچک دید، پشت میز خود در موزه‌ها گردش کرد و به طور کلی دیگر نیازى به چارچوب‌هاى شهرى گذشته نیست. در واقع شهر الکترونیک به معنای شهروند سالاری در مدیریت شهری است.

فعالیت‌های شهر الکترونیک
بسیاری از فعالیت‌هایی که در شهرهای عادی صورت می‌پذیرد قابلیت اجرا در به صورت الکترونیکی و در غالب شهرهای الکترونیکی را دارا می‌باشد و شاید می‌توان گفت این مجموعه فعالیت‌ها در شهرهای الکترونیکی به صورت راحت‌تر اجرا می‌گردد. فعالیت‌های انجام گرفته در یک شهر الکترونیک را می‌توان به مجموعه‌هایی تقسیم کرد که بعضی از آنها عبارتند از:

1- فعالیت‌های بانکی: مثل پرداخت قبوض، برداشت پول از حساب، انتقال پول و غیره
2- فعالیت‌های اداری: مثل ثبت اسناد و املاک، درخواست پاسپورت و امثال آن
3- فعالیت‌های تجاری: مثل خرید و فروش کالا، موسیقی، فیلم و مواد غذایی
4- فعالیت‌های تفریحی: مثل بازی‌های رایانه‌ای، بازدید از موزه‌ها و پارک‌ها
5- کسب اطلاعات: اخبار، روزنامه‌ها، نشریات، وضعیت آب‌ و‌ هوا، ترافیک شهری، ساعات پرواز هواپیماها و...
6- فعالیت‌های علمی: تحقیق در مورد پروژه‌ها، یافتن مقاله‌ها، دسترسی به منابع معتبر، کتابخانه‌‌ها و کتاب‌ها و تالیفات جدید

7- فعالیت‌های آموزشی: مدرسه، دانشگاه و سایر آموزشگاه‌ها
8- فعالیت‌های سیاسی: شرکت در انتخابات، اعلام‌ نظر ‌به مجلس و بخش‌های سیاسی باز
9- فعالیت‌های مسافرتی: رزرو بلیط سفر، رزرو هتل و کرایه اتومبیل
10- کاریابی و درخواست کار: آگاهی یافتن از فرصت‌های کاری، پر‌‌کردن فرم درخواست کار، ارسال و گرفتن نتیجه
11- فعالیت‌های درمانی: مراجعه به پزشک، دریافت دستورالعمل‌‌های ایمنی و اطلاع از تازه‌های پزشکی
12- فعالیت‌های تصمیم‌گیری: بهترین و‌ ‌خلوت‌ترین مسیر در شهر برای رسیدن به مقصد، بهترین رستوران برای صرف غذا، بهترین اماکن تفریحی و سایر بهترین‌ها

شهر الکترونیکی چگونه شهری است؟
برای درک بهتر و پاسخ به این سئوال به ارائه چند نمونه می‌پردازیم: برای مثال فردی که به دنبال ساخت ساختمان و متقاضی دریافت مجوز از شهرداری است پس از ورود به شبکه اطلاع‌رسانی شهرداری، خدمات مورد نیاز خود به همراه مشخصات زمین تحت مالکیت و ساختمان دلخواه خود را وارد شبکه می‌کند، سپس شهرداری الکترونیک بر اساس استانداردهای موجود، میزان مساحت قابل ساخت و طبقات ساختمان را به متقاضی اعلام می‌کند و در نهایت فرد متقاضی بر اساس مجوز شهرداری با ورود به شبکه مهندسان مشاور با یکی از شرکت‌های مشاور بر اساس طرح و قیمت مناسب به توافق می‌رسد.

در این مرحله متقاضی حتی قادر است طرح ارائه شده از سوی مهندس مشاور را به صورت سه بعدی روی صفحه مانیتور مشاهده و اصلاحات دلخواه خود را اعمال کند. این طرح پس از تایید از سوی شهرداری الکترونیک و صدور مجوز با ورود به شبکه امور پیمانکاران و با انتخاب بهترین پیشنهاد از لحاظ قیمت به مرحله عقد قرارداد رسیده و سپس به اجرا در می‌آید.

حتی ارائه گزارش کار از سوی پیمانکار به کارفرما نیز می‌تواند از طریق شبکه صورت پذیرد. کل این پروسه در شبکه هوشمند می‌تواند در کمتر از 2 ساعت به پایان رسد، در حالی که در شرایط عادی مراحل یاد شده به 1 تا 2 سال زمان نیاز دارد. همچنین در زمینه حمل و نقل شهری یکی دیگر از امکانات شهر الکترونیک این است که اگر تمام خودروها به سیستم موقعیت‌یاب محلی مجهز شوند در تمام طول مسیر از قدرت تشخیص موقعیت جغرافیایی خود برخوردار خواهند بود و پلیس نیز به این ترتیب توان مدیریت ترافیک را به راحتی در دست خواهد داشت.

علاوه بر این در چنین سیستمی اصولا تصادفی رخ نمی‌دهد، چرا که در صورت احتمال بروز برخورد میان دو متحرک با اعلام خطر به موقع در یک کیلومتر قبل از محل پیش‌بینی تصادف از بروز حادثه جلوگیری می‌شود. در حقیقت با این روش حوادث رانندگی تحت کنترل درآمده و حتی در صورت وقوع روی مانیتور پلیس ثبت می‌شود و نیازی به اطلاع‌رسانی مجدد نیست. بنابراین علاوه بر افزایش سرعت رسیدن پلیس به محل حادثه، دیگر نیازی به کشیدن کروکی نخواهد بود و همین امر کار شرکت‌های بیمه را سهل‌تر از گذشته می‌کند.

همچنین تصور کنید در یک شهر دیجیتالی وجود سیستم هوشمند تا چه حد قادر خواهد بود خدمات اورژانسی را گسترش دهد. برای مثال فردی را در نظر بگیرید که از یک طرف دچار عارضه قلبی شده و هر ثانیه برای او حکم مرگ و زندگی دارد و از طرف دیگر مرکز اورژانس هم نمی‌تواند در مورد صحت هر تماس تلفنی اطمینان حاصل کند، در این شرایط سیستم هوشمند به مرکز اورژانس این امکان را می‌دهد که به مجرد برقراری تماس تلفنی، محل سکونت تماس گیرنده و حتی نام مالک آن روی مانیتور مرکز اورژانس حک شود.

از سوی دیگر محل حادثه روی مانیتور آمبولانس قرار می‌گیرد و سیستم اطلاع‌رسانی جغرافیایی (GIS) نیز به مرکز اورژانس اطلاع می‌دهد که نزدیک‌ترین آمبولانس به شخص حادثه دیده کدام است و کوتاه‌ترین مسیر تا مقصد و نزدیک‌ترین مرکز فوریت‌های پزشکی و بیمارستان هم مشخص می‌شود. بنابراین با استفاده از سیستم ناوبری هوشمند در لوای طرح شهر الکترونیک، اطلاعات مکانی، مسیر حرکت، سرعت و موقعیت مربوط به وسایل نقلیه از جمله وسایل نقلیه عمومی، پلیس، آتش نشانی، آمبولانس‌ها، اتوبوس‌ها و دیگر وسایل قابل دریافت است.

اهمیت این موضوع وقتی بیشتر روشن می‌شود که توجه داشته باشیم سیستم‌های ناوبری مطلوب آن دسته از سیستم‌هایی هستند که امکان تغییر نقشه و استفاده از نقشه‌های موجود و به روز کشور، قابلیت حمل و نقل و قیمت قابل قبول و مناسب داشته و در بازار نیز به راحتی در دسترس باشند.

اجرای شهر الکترونیک
اصولاً چهار مرحله برای اجرایی کردن الگوی شهر یا شهرداری الکترونیک توصیه می‌شود. در مرحله اول که مرحله پیدایش نامیده می‌شود، لازم است سند راهبردی بر مبنای مطالعات میدانی از امکانات و پتانسیل‌های موجود تهیه شود. در این زمینه استفاده از تجربیات جهانی نیز مؤثر خواهد بود. توسعه زیرساخت‌ها و آموزش به کارکنان ادارات یا سازمان‌های وابسته به شهرداری صورت می‌گیرد. در مرحله دوم که مرحله ارتقاء نام دارد، شهرداری یا شهر الکترونیکی فعالیت خود را با ارائه ابتدایی‌ترین خدمات بر روی شبکه اینترنت از طریق وب‌سایت‌های طراحی شده آغاز می‌کند.

در مرحله بعد، مرحله تعامل، فعالیت‌هایی برای آموزش به کاربران و شهروندان شهر الکترونیک انجام می‌شود و در مجموع تعاملی دو سویه میان مدیران شهری و شهروندان از طریق وب‌سایت‌ها ایجاد خواهد شد. در مرحله یکپارچگی که آخرین حلقه ایجاد شهر الکترونیکی محسوب می‌شود، دامنه خدمات ارائه شده به شهروندان گسترش می‌یابد و خدمات متنوع‌تری عرضه می‌شود. در اجرای شهر الکترونیکی باید به ارائه سبک زندگی الکترونیک و در خور عصر توجه داشت و باید توجه کرد که سبک زندگی سنتی برای جامعه اطلاعاتی، تضادها و نابهنجاری‌های خاصی را به دنبال خواهد داشت

بنابراین یک الگوی مناسب زندگی با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه مورد نظر و مناسب در جامعه اطلاعاتی، یکی از برنامه‌های شهرهای الکترونیک است. البته با توجه به اینکه توسعه شهرهای الکترونیک، دستاوردهای بسیاری را برای شهروندان، سازمان‌های شهری و دیگر ذینفعان شهر به همراه دارد، مطمئن هستم در صورتی که در کشور برنامه‌ریزی‌ها بر اساس اولویت‌های جهانی و واقعیت‌های موجود جهان که حرکت به سوی جامعه اطلاعاتی است انجام شود، اجرای شهر الکترونیک در اولویت قرار می‌گیرد

منبع : شهر الکترونیک دکتر علی اکبر جلالی

فرايند تحليل سلسله مراتبي AHP

gis4 — Mon, 07 May 2007 17:16:35 GMT

فرايند تحليل سلسله مراتبي

AHP

در ارزيابي هر موضوعي ما نياز به معيار اندازه گيري با شاخص داريم، انتخاب شاخص مناسب به ما امكان مي دهد كه مقايسه درستي بين جايگزيني ها ياآلترناتيوها به عمل آوريم. اما وقتي كه چند يا چندين شاخص براي ارزيابي در نظر گرفته مي شود، كار ارزيابي پيچيده مي شود و پيچيدگي كار زماني با لا مي گيرد كه معيار هاي چند يا چندين گانه باهم در فضا و از جنس هاي مختلف باشند. در اين هنگام كار ارزيابي و مقايسه از حالت ساده تحليلي كه ذهن قادر به انجام آن است خار ج مي شود و به يك ابزار تحليل عملي قوي نياز خواهد بود. يكي از ابزارهاي توانمند براي چنين وضعيت هايي ( فر آيند تحليل سلسله مراتبي) است .اين روش براي سطح بندي و درجه بندي استفاده مي شود گاهاً براي تحليل هاي اجتماعي و اقتصادي نيز ممكن است به كار رود. در اين روش قبل از هر كاري بايد داده هاي هر مكان را استاندار کنیم .

بعد از اين مرحله ها ترتيبي از جمعيت شاخص هارا تشكيل مي دهيم ، براي تشكيل اين ماتريس ابتدا با يد به شاخص ها وزن داده شود بعد از اين مرحله امتياز هر شاخص با هم جمع مي شود و سپس نسبت به حاصل جمع تمام شاخص ها محاسبه مي شود.

بدين ترتيب وزن هريك از شاخص ها بدست مي آيد بعد از ضرب وزن هر شاخص در تعداد همان شاخص امتياز شاخص هاي هر مكان باهم جمع مي شود و مكان ها بر اساس امتيازات بدست آمده سطح بندي مي شوند( فرهودي).

روال كار مدل A.H.P با مشخص كردن عناصر و تصميم گيري و اولويت دادن به آنها آغاز مي شود اين عناصر شامل شيوه هاي مختلف انجام كار و اولويت دادن به سنجه ها يا ويژگي ها مي باشد

مر حله اول: ساختن درخت سلسله مراتبي

مرحله دوم : تعيين ضريب اهميت معيار ها و زير معيار ها وزن دادن به جايگزين ها

مر حله سوم: تركيب ضريب اهميت گزينه ها تركيب وزن ها

مر حله چهارم: آزمايش سازگاري

در مرحله اول، در فرايندAHP ايجاد يك ساختار سلسله مراتبي از موضوع مورد بررسي مي باشد كه در آن اهداف ، معيار ها و زير معيار ها گزينه ها و ارتباط بين آن ها نشان داده مي شود

ترسيم و تشريح درخت سلسله مراتبي

درخت سلسله مراتبي داراي سه سطح اصلي هدف، معيارها و گزينه‌ها است كه سطح معيار آن قابل تقسيم به زير معيارهاي متعدد مي‌باشد.

هدف: به پرسش اصلي تحقيق يا مشكلي كه قصد داريم آن‌ را حل نماييم هدف گفته مي‌شود. هدف بالاترين سطح درخت سلسله مراتبي است و تنها يك پارامتر دارد كه انتخاب آن وظيفه بالاترين سطح تصميم‌گيري پروژه مي‌باشد.

معيارها: به ملاك‌هاي متضمن هدف و سازنده آن معيار گفته مي‌شود. معيارها در واقع سنگ محك هدف يا وسيله اندازه‌گيري آن مي‌باشد. هر اندازه معيارها بيشتر اجزاء هدف را پوشش دهند و بيشتر بيان كننده هدف باشند، احتمال گرفتن نتيجه دقيق‌تر افزايش خواهد يافت.

معيارها دومين سطح درخت سلسله مراتبي پس از هدف مي‌باشند. در اين سطح مي‌توانيم بنا به ضرورت به تعداد مورد نياز معيار در سطح افقي ترسيم و تنظيم نماييم. معيارهاي قابل تقسيم به زير معيارها و زير معيارها قابل تقسيم به زير معيارهاي بعدي مي‌باشند. اين وضعيت مي‌تواند بسته به ضرورت تا n زير معيار در سطح عمودي و افقي افزايش پيدا نمايد.

كشف، شناسايي و دسته‌بندي معيارها، زير معيارها و جايگزين‌ها

در اين بخش بايد دست كم يك نفر را كه داراي سوابق علمي و پژوهشي در زمينه هدف و مسلط به روش تحقيق باشد براي شناسايي، كشف و دسته‌بندي معيارها، زيرمعيارها و جايگزين‌ها به كار گرفته شود.

اين فرد بايد با استفاده از دانش خويش، انجام مطالعات تكميلي، تحقيقات ميداني و مصاحبه اقدامات لازم را در اين زمينه به انجام رساند و در نهايت مجموعه معيارها و جايگزين‌ها مرتبط با هدف راگردآوري و به صورت دقيق و قابل توجيه دسته‌بندي و در نهايت تعريف نمايد.

جايگزين‌ها: جايگزين‌ها در واقع منظور و مقصد هدف در درخت سلسله مراتبي مي‌باشند و پاسخ هدف از ميان جايگزين‌هاي ترسيم شده به دست مي‌آيد. جايگزين‌‌ها آخرين سطح درخت سلسله مراتبي مي‌باشند و بستگي به چگونگي استفاده از روش "AHP" دارد. در مواردي كه از اين تكنيك به منظور انتخاب يا اولويت‌بندي استفاده مي‌شود، عموماً تعيين جايگزين‌ها محقق صورت مي‌گيرد زيرا اوست كه تعيين مي‌كند از ميان كدام جايگزين‌ها بايد انتخاب صورت گيرد يا چه جايگزين‌هايي بايد اولويت‌بندي شود

مرحله دوم، سنجه ها در يك ماتريس قرار گرفته و سپس تعيين اهميت (وزن) معيار ها و زير معيار ها مي باشد. دو به دو آنها رابا هم مقايسه مي كنيم، سپس بااستفاده از روش مرفال كردن تمام سنجه ها هم وزن مي شوند.

وضعيت مقايسه ها	وزن يا ارزش
يكسان	1
يكسان تا نسبتا بيشتر	2
نسبتا بيشتر يا ضعيف	3
نسبتا بيشتر تا بيشتر	4
بيشتر يا قوي	5
بيشتر تا خيلي بيشتر	6
خيلي بيشتر يا خيلي قوي	7
خيلي بيشتر تا خيلي ، خيلي بيشتر	8
صد در صد مرجع	9

مقياس مقايسه زوجي ها

وزن هر فاکتور نشان دهنده اهمیت و ارزش آن نسبت به فاکتورهای دیگر در عملیات تعیین مکان است . بنابرین انتخاب آگاهانه و صحیح وزنها کمک بزرگی در جهت تعیین هدف مورد نظر می نماید .

عملیات وزن دهی فاکتورها به سه روش ذیل قابل انجام است .

1). استفاده از دانش کارشناسی

در این روش با استفاده از تجربه و دانش کارشناسان متخصص در زمینه کاربرد مورد نظر وبا در نظر گرفتن خصوصیات محدوده مطالعاتی ، فاکتورهای مناسب تعیین و وزن دهی میشوند . از مزایای این روش ساده ومستند بودن آن است . اما این روش دارای معایبی مانند ، احتمال اشتباه نمودن کارشناس در تعیین وزن و مشکل استاندارد سازی واحدهای اندازه گیری ذهنی آنها ، می باشد .

2). استفاده از دانش داده ای

دانش داده ای متکی بر اطلاعات موجود در مورد جواب مساله می باشد . در دانش داده ای با استفاده از جوابهای موجود در مساله مکانیابی و محاسبه میزان وابستگی هر یک از فاکتورها به جواب ، می توان وزن مربوط به هر فاکتور را تعیین نمود . در این روش احتمال به وجود آمدن اشتباه کمتر است ولی درستی عملکرد آن بستگی به میزان صحت و دقت جوابهای اولیه موجود دارد .

3). استفاده از دانش کارشناسی و داده ای به صورت توام

در این روش با توجه به نتایج حاصل از دانش و تجربیات کارشناسان و استفاده از اطلاعات موجود ، به هر یک از فاکتورها وزن تعلق می گیرد . بدین نحو که ابتدا وزنها از طریق دانش کارشناسی و داده ای به صورت مجزا محاسبه می شوند سپس وزن مطلوب با مقایسه مقادیر به دست آمده تعیین می گردد. در نتیجه احتمال وقوع اشتباه کاهش یافته و وزنها به واقعیت نزدیکتر خواهند شد

کاربرد مدلهای مکانیابی با استفاده از GIS

gis4 — Tue, 24 Apr 2007 04:08:18 GMT

تعریف مکانیابی

انتخاب مكان مناسب براي يك فعاليت در سطح شهر يكي از تصميمات پايداري براي انجام يك طرح گسترده است كه نيازمند تحقيق در مكان از ديدگاه هاي مختلف مي باشد از آنجا كه مكان يابي نياز به اطلاعات و اهميت زيادي دارد ، حجم بزرگي از اطلاعات جزئي براي معرفي مكانهاي مختلف بايد جمع آوري ، تركيب و تجزيه و تحليل شوند تا ارزيابي صحيحي از عواملي كه ممكن است در انتخاب تأثير داشته باشند صورت پذيرد. بنا بر اين درمقياس شهر مكان يابي فعاليتي است كه قابليت ها و توانايي هاي يك منطقه را از لحاظ وجود زمين مناسب و كافي و ارتباط آن با ساير كاربري هاي شهر براي انتخاب مكاني مناسب براي كاربري خاص مورد تجزيه و تحليل قرار مي دهد(كريمي، 9:1382)

قابليت ها و توان هاي يك مكان با توجه به اين كه براي چه مفاهيمي در نظر گرفته شود متفاوت خواهد بود، بنا بر اين بسته به نوع كاركرد مورد نظر بايد شاخص ها با معيارهايي تلفيق شود تا توان مكان با توجه به آن مورد بررسي قرار گيرد.

اين شاخص ها و معيار ها نسبت به نوع كاربرد متفاوت هستند اما همه آنها در جهت انتخاب مكان مناسب همسو مي شوند ؛ استفاده از اين شاخص ها نياز به داشتن اطلاعات صحيح و كامل از مكان دارد و دستيابي به اطلاعات نيازمند تحقيقات گسترده و جامع مي باشد. بطور كلي مكان يابي فعاليتي است كه استعداد هاي فضايي و غير فضايي يك سرزمين را شناسايي كرده وامكان انتخاب مكان مناسب براي كاربري خاص را فراهم مي اورد.

مدل بولين

در مدل بولين ( دو دويي) تركيب منطقي ارزش نقشه بصورت ‹‹ بلي›› و ‹‹ خير›› مي باشد. به عبارت ديگر در اين مدل، عضويت در يك مجموعه بصورت يك ( عضويت ) و صفر ( عدم عضويت) بيان مي شود، نه بصورت احتمال و امكان.

جبر بولي از اپراتورها ي AND,OR,XOR,NOT براي ديدن اينكه آيا شرط مخصوص درست است يا غلط استفاده مي كند .

حاصل عمل منطقي AND, بر روي چند نقشه معادل عمل ضرب آن نقشه ها مي باشد. عمل منطق OR بر روي دو نقشه ياد شده را مي توان از طريق عمل رياضي جمع به نتيجه رساند.

بطور كلي در انتخاب يك مكان براي يك فعاليت خاص مي توان به وسيله اين مدل مكانيابي كرد كه در اين مدل انتخاب يك مكان يا مناسب(يك) يا نامناسب(صفر) و حالتي غير از اين را نمي توان متصورشد .

مثال . . . . . . . . . . . . .

اگر معیار ارزشیابی برای مکانیابی برای احداث یک مدرسه جدید تراکم جمعیتی و فاصله از مدارس موجود در نظر بگیریم ، بر این اساس از منطقه مورد مطالعه نیاز به دو نقشه خواهیم داشت .

1- نقشه تراکم جمعیتی منطقه مورد مطالعه ( ساختار نقشه رستر)

2- نقشه فاصله از مدارس موجود ( ساختار نقشه رستر)

در نقشه فاصله از مدارس موجود کلیه محدودهایی ( پیکسلها) که فاصله کمتر از دو کیلومتر دارند بعنوان مناطق ( پیکسلهای ) نامناسب و ارزش برابر با صفر دریافت خواهند کرد و مناطقی که در فاصله بیشتر از دو کیلومتری قرار دارند بعنوان پیکسلهای مناسب و ارزش برابر یک دریافت خواهند کرد.

و درمورد تراکم جمعیتی هم پیکسلهای که در مناطق پر تراکم قرار گرفته اند بعنوان پیکسلهای مناسب(1) و محدوده های که نشان دهنده تراکم کمتری از جمعیت باشند پیکسلهای آن محدوده ارزشی برابر با صفر یا نامناسب دریافت خواهند کرد .

پس دارای دو نقشه با ساختار پیکسلی هستیم که پیکسلهای انها دارای ارزشهایی (0-1) خواهند بود

لایه	نقشه	معیار	ارزش
جمعیت	تراکم جمعیتی	پر تراکم	1	مناسب
جمعیت	تراکم جمعیتی	کم تراکم	0	نامناسب
مدارس موجود	فاصله از مدارس مجود	بیشتر از دو کیلومتر	1	مناسب
مدارس موجود	فاصله از مدارس مجود	کمتر از دو کیلومتر	0	نامناسب

در مرحله بعدی با استفاده ار توابع منطقی AND – OR – NOT … این دو نقشه با هم ترکیب خواهند شد نتیجه نقشه خروجی مثال فوق نقشه ای با شرایط زیر خواهد بود

Output = ( School < 2000m ) AND (Density < x )

بر اساس قاعده فوق در نتیجه تر کیب لایه های ، پیکسلهایی انتخاب میشوند که ارزشهای آن برابر با یک یا (مناسب ) باشند .

به همین ترتیب می توان تمام معیارها ی مورد نظر در انتخاب یک مکان یا فعالیت را به صورت نقشه ای که محدوده مناسب و نامناسب را نشان می دهند تهیه کرد و با استفاده از توابع منطقی و همپوشانی اشتراکی یا اجتماعی ، محدوده ای را مشخص نمود که بر اساس جمیع معیارها ، برای فعالیت مورد نظر مناسب باشد .

مثال ذکر شده یکی از ساده ترین روشهای مکانیابی محسوب میشود که هم دارای معایب و هم دارای مزایایی می باشد . بنابرین نیاز هست تا سایر مدلهای رایج در مکانیابی(تحلیل سلسله مراتبی AHP -همپوشانی شاخص - منطق فازی و ....) مورد بررسی و مطالعه قرار بگیره وبا مقایسه کردن آنها مدل مناسب را جهت حل مسئله انتخاب نماییم .البته باید توجه کرد انتخاب مدل بستگی به سناریو اولیه و پیچیدگی مسئله داره .

جهانگردی اینترنتی

gis4 — Fri, 20 Apr 2007 04:46:42 GMT

کاربران "گوگل ارث" با استفاده از این برنامه خانه و محله ی زندگی خود و عزیزان شان را در نقشه ی ماهواره ای کره ی زمین می یابند؛ به تماشای برج ایفل، اهرام مصر و بنای زیبای تاج محل می نشینند؛ سری به مکان های خاطره انگیزی که پیش از این سفر کرده اند می زنند و از تجسس در خیابان های هالیوود و یا محله ی منهتن نیویورک لذت می برند.

آن ها هر بار تصویر جالب جدیدی را در میان تصاویر بی‌شمار ماهواره ای می‌یابند، همچون بار‌های پیشین خشنود می‌گردند. این موضوع سبب اقبال نرم افزار جدید شرکت گوگل گردید و در همان اولین ماه های ورود به بازار آن را به یک سرگرمی تمام اعیار مخصوصا نزد جوانان اروپای غربی و آمریکای شمالی تبدیل کرد.

امکاناتی که این برنامه برای کاربران عرضه می دارد باعث شده است که این نرم افزارِ بسیار سرگرم کننده به شکل غیر قابل انکاری سبب افزایش معلومات سیاسی، جغرافیایی و اجتماعی کاربران اش گردد. چنانچه ملاحظه می شود علاوه بر هر گونه استفاده علمی، پژوهشی و کاربردی، "گوگل ارث" برنامه ای است که با به تصویر کشیدن نقاط مختلف دنیا، آرزوی سفر گردشگران را به منطقه ای خاص، در کمتر از چند ثانیه و تنها با یک کلیک بر روی تصویر مورد نظر در مقابل چشمان آن ها تجسم می بخشد.

استفاده ی فراگیر این برنامه در ماه های اخیر، بدون ِ اینکه چنین سیاست گزاری از طرفِ بانیان آن صورت گرفته باشد ، می رود تا جنب و جوش شدیدی را در آینده ی صنعت توریسم دنیا رقم زند.

فردای دنیا متعلق به نسلی است که در اتاق های شان می نشینند و برای تعطیلات ِ خود بر اساس تصاویری که از ماهواره ها دریافت می کنند، تصمیم می گیرند. حال نوبتِ ماست که با فرصت شناسی و اقدامات سنجیده، روی جهانگردان را به سوی کشور مقدس و عزیز مان برگردانیم و حقّ خود را بر گردن تمامی جاذبه ها ی بی نظیری که همچون موهبتی خداوندی نزد ما به ودیعه نهاده شده است ادا کنیم .

ایران کشوری است که با پیشینه ی تاریخی، وسعت جغرافیایی و بالطبع تنوع زیستی فراوان از زمان های بسیار دور خاستگاه اقوام مهاجری بوده است که به شکل اعجاب انگیزی سنت ها و عادات قومی خود را در دنیای امروز حفظ کرده

منبع >>> http://www.persiangeo.com

در صد استفاده	نام مدل تجاری	ردیف
50	ArcIMS	1
18.5	Map Server	2
10	MapInfo - MapXtreme	3
8.5	Autodesk MapGuid	4
2.8	MapTituid For The WEB	5
4.7	Other Technologies	6